100 ΧΡΟΝΙΑ ΠΑΟΚ: Οι 10 πιο επιδραστικοί προπονητές της ιστορίας

Με αφορμή ότι ο ΠΑΟΚ γιορτάζει τα 100 χρόνια ζωής, το metrosport.gr παρουσιάζει τους 10 πιο επιδραστικούς προπονητές που έχουν περάσει από τον «ασπρόμαυρο» πάγκο, οι οποίοι άφησαν το δικό τους στίγμα έτσι ώστε να χτιστεί και να γιγαντωθεί ο σύλλογος για να φτάσει έως το σημείο που βρίσκεται σήμερα. 

Στα 100 χρόνια ζωής του Δικεφάλου του Βορρά, η σκυτάλη στον πάγκο της ομάδας έχει αλλάξει 95 φορές χέρια με μερικούς τεχνικούς να έχουν μετρήσει πολλές θητείες. Ο πρώτος όλων ήταν ο Κωνσταντίνος Ανδρεάδης, ο οποίος ανέλαβε αμισθί την τεχνική ηγεσία από τον πρώτο χρόνο που «ανέπνευσε» ο σύλλογος και το μόνο του κέρδος ήταν το συναίσθημα προσφοράς στους ασπρόμαυρους. Ο ίδιος παρέμεινε στη θέση μέχρι και τον Ιανουάριο του 1931, όταν η τότε διοίκηση αποφάσισε να συνεργαστεί για πρώτη φορά με έναν ξένο προπονητή. Πρόκειται για τον Γερμανό, Ρούντολφ Γκάσνερ, που ήταν θιασώτης της πειθαρχίας και προσπάθησε να ανανεώσει το δυναμικό προωθώντας παίκτες από τη δεύτερη ομάδα αλλά δεν κατάφερε να φέρει τα ανάλογα αποτελέσματα ενώ μάλιστα ο μισθός του αποδείχθηκε δυσβάσταχτος για τους Θεσσαλονικείς, με αποτέλεσμα να απομακρυνθεί γρήγορα. 

Από τότε έχουν δοκιμαστεί αρκετά διαφορετικά πρόσωπα στη θέση ανεξαρτήτως εθνικότητας, ηλικίας, ή ακόμα και βιογραφικού, αλλά λίγοι είναι αυτοί που κατάφεραν να ξεχωρίσουν, να αφήσουν το επιθυμητό αποτύπωμα στον Δικέφαλο, να μείνουν βαθιά χαραγμένοι στη μνήμη των οπαδών και να ασκήσουν μεγάλη επιρροή, είτε άμεσα ή και έμμεσα, στο παρελθόν, στο παρόν και στο μέλλον του ΠΑΟΚ.

1. Βίλλυ Σέφτσικ (1950-1952, 1953-1954)

Αρχικά, ο Βίλλυ Σέφτσικ ήρθε στον Δικέφαλο ως ποδοσφαιριστής και αγωνίστηκε σε δέκα αγώνες για το πρωτάθλημα Ελλάδος και σε τρία φιλικά παιχνίδια, με το μοναδικό του γκολ να το σημειώνει στις 6 Μαρτίου 1932 στη νίκη επί του Παναθηναϊκού με 3-1 στην Θεσσαλονίκη. Οι ασπρόμαυροι κάλεσαν τον Αυστριακό να επιστρέψει το 1950 με τη διαφορά ότι πλέον ήταν με την προπονητική ιδιότητα, καθώς διέθετε ήδη εμπειρία έχοντας δοκιμαστεί στη Γερμανία με την Μπορούσια Ντόρτμουντ και στην Ιταλία με τη Φορλί.

Στην παρθενική του σεζόν στον πάγκο, ο τότε 47χρονος έγινε ο πρώτος τεχνικός που οδήγησε τον ΠΑΟΚ έως τον τελικό του Κυπέλλου Ελλάδας, αφού την προηγούμενη φορά που οι Θεσσαλονικείς έφτασαν μέχρι εκεί δεν βρίσκονταν υπό τις οδηγίες κάποιου προπονητή (1939-ήττα από την ΑΕΚ). Το 1951, οι ασπρόμαυροι έχασαν με 4-0 από τον Ολυμπιακό στο γήπεδο της Λεωφόρου Αλεξάνδρας και δεν κατάφεραν να σηκώσουν το τρόπαιο, με αυτή να συγκαταλέγεται ως η μοναδική επιτυχία του Σέφτσικ εντός του αγωνιστικού χώρου. Η δουλειά που παρουσίασε μέχρι το 1952 δεν συνδυάστηκε με τίτλους στο πρωτάθλημα Μακεδονίας ή στις απόπειρες δημιουργίας εθνικού πρωταθλήματος εκείνη την εποχή, αλλά ο Αυστριακός κατάφερε να προσφέρει πολλά στο σύλλογο και με διαφορετικούς τρόπους.

Έχοντας μάθει στη Χέρτα Βιένης, πως ένα από τα βασικά του ποδοσφαίρου είναι η ανάδειξη και η εκπαίδευση των νέων ποδοσφαιριστών, φρόντισε να δώσει βάρος σε εκείνο τον τομέα. Έτσι, ο ίδιος ξεκίνησε την αναζήτηση ταλέντων στην Θεσσαλονίκη, έκανε δοκιμές για νέους ποδοσφαιριστές και έδωσε πρωτοφανή για την εποχή βαρύτητα στην ανάδειξή νεαρών ταλέντων. Από τα «τσικό του Βίλλυ», όπως «βάφτισαν» το συγκεκριμένο εγχείρημα οι εφημερίδες της εποχής, αναδείχθηκαν αστέρια που οδήγησαν τον ΠΑΟΚ στις πρώτες μεγάλες διακρίσεις, όπως οι Λέανδρος Συμεωνίδης, Γιαννέλος Μαργαρίτης και Γιώργος Χαβανίδης.

Ουσιαστικά, ο Αυστριακός δημιούργησε τον κορμό που σάρωσε τα τοπικά πρωταθλήματα την τετραετία 1953-1957. Γύρισε στην Ελλάδα ξανά το Σεπτέμβριο του 1959 για χάρη του Δικεφάλου υπό το πρίσμα του νέου «σπιτιού», της Τούμπας και το έκανε αποκλειστικά για τον τομέα που αγαπούσε περισσότερο από όλους, να ανακαλύπτει ταλέντα και να δουλεύει με νέα παιδιά και μάλιστα, από αυτό το διάστημα της παρουσίας του έκανε τα πρώτα της βήματα ακόμη μια φουρνιά μεγάλων ποδοσφαιριστών που πρωταγωνίστησε στη συνέχεια φορώντας τα ασπρόμαυρα.

2. Νίκος Πάγκαλος (1949-1950, 1952-1953, 1964-1965)

Ο Νίκος Πάγκαλος έβγαλε δελτίο στον ΠΑΟΚ το 1929 και έπαιζε σε όλες σχεδόν τις θέσεις της άμυνας ενώ αγωνίστηκε και πέντε φορές με τη Μικτή Θεσσαλονίκης. Το 1936 αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την ενεργό δράση μόλις στην ηλικία των 21 του χρόνων, διότι τραυματίστηκε σοβαρά στο γόνατο και έτσι, ανέλαβε αμέσως τεχνικός σύμβουλος του Δικεφάλου. Στην πάροδο των ετών έφτασε ακόμη και να «κουβαλήσει» το βαρύ φορτίο της τεχνικής ηγεσίας του συλλόγου και μάλιστα στα χέρια του χτίστηκε η σπουδαία ομάδα της δεκαετίας του 50’, με τον προπονητή να μετράει συνολικά τρεις διαφορετικές θητείες στην πόλη. Πρώτα, αναδείχθηκε πρωταθλητής Θεσσαλονίκης με το Δικέφαλο τη σεζόν 1949/50 και αφότου αποχώρησε, επέστρεψε στους ασπρόμαυρους τη σεζόν 1952-53 φέρνοντας μαζί του και τον Λάμπη Κουϊρουκίδη από τη Δόξα Δράμας, απόκτηση στην οποία ο ίδιος έπαιξε καταλυτικό ρόλο για να ολοκληρωθεί.

Με τον Έλληνα τεχνικό στο πάγκο, σηματοδοτήθηκε η έναρξη μιας σπουδαίας εποχής για τον ΠΑΟΚ αφού κατά τη διάρκεια των μεταγραφών του καλοκαιριού του 1953, στο ρόστερ προστέθηκαν ακόμη οι Πετρίδης, Λάκης Πρόγιος, Γερούδης, Αντώνης Κεμανίδης, Χασιώτης, Χουρβουλιάδης και Αγγελίδης. Ο Πάγκαλος εργάστηκε με μεγάλο ζήλο, βασίστηκε και σε μερικά ταλέντα που ανέτελλαν και κατάφερε να παρουσιάσει μία μεγάλη ομάδα, με συνολικά τρεις κατακτήσεις πρωταθλημάτων Θεσσαλονίκης με κινητήριο μοχλό την θρυλική τριπλέτα των Γιεντζή, Κουϊρουκίδη, Παπαδάκη, αλλά το κυριότερο γεγονός είναι πως οι σύλλογοι που προπόνησε έπαιζαν εξαιρετικό ποδόσφαιρο. Μαζί με τον Βίλλυ Σέφτσικ που προαναφέρθηκε, τα δύο πρόσωπα του πάγκου βοήθησαν τον ΠΑΟΚ να κυριαρχήσει και να αναπτύξει τις «χρυσές σελίδες» της δεκαετίας του 1950’, κατακτώντας το πρωτάθλημα Μακεδονίας για τέσσερις συνεχόμενες περιόδους (1954, 1955, 1956, 1957).

Το τελευταίο πέρασμα του Πάγκαλου από τον πάγκο του Δικεφάλου έλαβε μέρος τη σεζόν 1967/68, με τους παίκτες του σε όλες τις ομάδες να τον χαρακτηρίζουν ως ιδανικό «πατέρα» και παιδαγωγό, που δίδασκε με επιμονή, εργατικότητα και ευστροφία. Τέλος, ο ίδιος είχε εντοπίσει και το ταλέντο του πρώτου σκόρερ της 100ετής ιστορίας του ΠΑΟΚ με 169 γκολ, Στάυρο Σαράφη και του χάρισε το χαρακτηριστικό παρατσούκλι, «καίσαρας» επειδή είχε σγουρά καστανόξανθα μαλλιά, την εποχή που η ομώνυμη ταινία έπαιζε στους κινηματογράφους. Μάλιστα, ο Έλληνας τεχνικός φρόντισε να αναλάβει τα έξοδα και κάθε διαδικαστικό η ομάδα της Θεσσαλονίκης για τον επιθετικό, όταν το 1965 είχε κάνει μια εγχείρηση σκωληκοειδίτιδας, δηλαδή προτού αποκτηθεί από τους ασπρόμαυρους.

3. Λες Σάνον (1971-1974)

Με τον Δικέφαλο να έχει πλέον το νέο του «σπίτι» δηλαδή την Τούμπα από το 1959 κι έπειτα τον αποχαιρετισμό με το παλιό γήπεδο στο Σιντριβάνι, η επόμενη δεκαετία ολοκληρώθηκε με «ταβάνι» την 4η θέση στη νέα μορφή της πρώτης κατηγορίας του ελληνικού ποδοσφαίρου, αφού πλέον είχαν καταργηθεί τα πρωταθλήματα Μακεδονίας, και δίχως να φτάσει ο σύλλογος μέχρι κάποιον τελικό Κυπέλλου. Ωστόσο, η είσοδος του 1970 έμελλε να αλλάξει το ρου της ιστορίας του συλλόγου. Ο «Σκάουζερ» προπονητής, Λες Σάνον, που νωρίτερα είχε αναλάβει την τεχνική ηγεσία των Μπέρι και Μπλάκπουλ έχοντας αγωνιστεί ως ποδοσφαιριστής σε Λίβερπουλ και Μπέρνλι, ενώ είχε αναδειχθεί αρχικά στις ακαδημίες της Έβερτον, βγήκε εκτός των αγγλικών συνόρων για πρώτη του φορά το Φεβρουάριο του 1971, έτσι ώστε να καθίσει στον πάγκο του ΠΑΟΚ.

Βρίσκοντας στη Θεσσαλονίκη ένα φοβερό ρόστερ με αστέρια όπως οι Αριστοτέλης Φουντουκίδης, Γιάννης Γούναρης, Χρήστος Τερζανίδης, Αχιλλέας Ασλανίδης, Δημήτρης Παρίδης και Γιώργος Κούδας, κατάφερε να εκτοξεύσει το σύλλογο και να τον οδηγήσει σε νέες κορυφές. Έχοντας φτάσει ήδη στον τελικό του Κυπέλλου το 1970 που χάθηκε κόντρα στον Άρη υπό τις οδηγίες του Γένε Τσάκναντι, ο νέος προπονητής από το Μέρσεϊσαϊντ επανέλαβε το ίδιο επίτευγμα με τον Δικέφαλο στους πρώτους του μήνες στη Μακεδονία, αλλά το αποτέλεσμα ήταν το ίδιο αφού ηττήθηκε από τον Ολυμπιακό. Η επόμενη σεζόν ήταν αυτή που επιτέλους λύτρωσε τους Θεσσαλονικείς. Ο ΠΑΟΚ του Σάννον στάθηκε και τυχερός στις κληρώσεις της διοργάνωσης καθώς έτυχε να βρεθεί σε όλες τις φάσεις ως γηπεδούχος.

Έτσι, απέκλεισε κατά σειρά τους Φοίνικα Πολίχνης (5-1), Πιερικό (3-1), Αίαντα Σαλαμίνας (2-0), Άρη (2-1) και Λαμία 92-0) για να φτάσει στο «μεγάλο ραντεβού» της διοργάνωσης και να «εξοντώσει» το εμπόδιο του Παναθηναϊκού του Φέρεντς Πούσκας (2-1), ο οποίος ένα χρόνο πριν διεκδίκησε την κορυφή της Ευρώπης στο Κύπελλο Πρωταθλητριών. Χάρις τα δύο γκολ του Κούδα (3’, 89’), οι ασπρόμαυροι έφτασαν στην πηγή για 6η φορά, όμως ήρθε η «φαρμακερή» ώρα για να πιούν νερό και να κατακτήσουν τον πρώτο τίτλο της ιστορίας τους, ανοίγοντας την όρεξή τους για το μέλλον. Με αυτόν τον τρόπο, η ομάδα του τεχνικού από το Λίβερπουλ πήρε το εισιτήριο για το Κύπελλο Κυπελλούχων και αγωνίστηκε για παρθενική φορά στις ευρωπαϊκές διοργανώσεις, αφού το Κύπελλο Διεθνών Εκθέσεων που ο σύλλογος είχε δώσει το παρών νωρίτερα δεν καταγράφεται ως επίσημος θεσμός από την UEFA.

Μετά την κατάκτηση του πρώτου τίτλου του, ο ΠΑΟΚ συνέχισε με το ίδιο πρόσωπο στον πάγκο και μάλιστα ήταν εντυπωσιακός τη σεζόν 1972/73, παίζοντας ελκυστικό ποδόσφαιρο που τον έβαλε στο δρόμο για την κατάκτηση του πρώτου τίτλου πρωταθλήματος. Ωστόσο, η κορυφή τόσο της Α’ Εθνικής όσο και το τρόπαιο του Κυπέλλου χάθηκαν από τον Ολυμπιακό για μόλις δύο βαθμούς στη λίγκα (94 έναντι 92) και με 1-0 στον τελικό του θεσμού με τις νοκ άουτ αναμετρήσεις. Ωστόσο, η 2η θέση στο πρωτάθλημα ήταν εξίσου τεράστιο επίτευγμα για τους ασπρόμαυρους καθώς είχε επαναληφθεί μόνο κατά τη δεκαετία του 1930’ και συγκεκριμένα δύο φορές σε λίγκα τριών συλλόγων (1936/37, 1939/40).

Ο Σάνον δεν το έβαλε κάτω και πέτυχε ακόμα δύο σπουδαία «θαύματα» την αγωνιστική περίοδο 1973/74. Πρώτα, οδήγησε τους Θεσσαλονικείς έως τα προημιτελικά του Κυπέλλου Κυπελλούχων πετώντας εκτός Λέγκια Βαρσοβίας (1-0, 1-1) και Λιόν (4-0, 3-3), με το ταξίδι να ολοκληρώνεται με αντίπαλη τη Μίλαν (2-2, 0-3). Για να ισοφαριστεί η συγκεκριμένη επίδοση και να φτάσει ξανά ο ΠΑΟΚ στους «οκτώ» οποιασδήποτε ευρωπαϊκής διοργάνωσης έπρεπε να περάσουν 48 χρόνια (2022), ενώ δεν έχει ξεπεραστεί μέχρι και σήμερα.

Ακόμα, ο «Σκάουζερ» κατάφερε να αξιοποιήσει τη χρυσή γενιά του ρόστερ πηγαίνοντάς την και σε 5ο συνεχόμενο τελικό Κυπέλλου, τον οποίο μάλιστα κατάφερε να κερδίσει στη διαδικασία των πέναλτι ενάντια στους ερυθρόλευκους, μετά από το 2-2 της κανονικής διάρκειας με σκόρερ τους Παρίδη (50’) και Ασλανίδη (72’). Έτσι, ο σύλλογος πανηγύρισε τον 2ο τίτλο της ιστορίας του με τον Σάννον να αποχωρεί οριστικά μερικούς μήνες μετά από τον τελευταίο θρίαμβο, έχοντας πλέον «κουβαλήσει» τον Δικέφαλο προς νέους ορίζοντες.

Μέχρι και σήμερα, ο Άγγλος κατέχει την 3η θέση στη λίστα των προπονητών με τους περισσότερους αγώνες στην 100ετή «ασπρόμαυρη» ιστορία.

«Είχα έρθει στην πιο λαοφιλή ομάδα της Βόρειας Ελλάδας, η οποία είναι μέρος της κουλτούρας των οπαδών της, δεν είναι απλώς ένας σύλλογος. Ταλέντο υπήρχε άφθονο, ξόδεψα πολύ χρόνο για να κάνω την ομάδα να αποβάλει το κόμπλεξ της και να πιστέψει ότι μπορεί να τους κερδίσει όλους» ήταν μερικά από τα όσα είπε ο Σάννον για τον ΠΑΟΚ αργότερα ενώ ο ίδιος επισκέφτηκε ξανά την Τούμπα το 2000 σε αγώνα παλαιμάχων, με την ομάδα να τον τιμάει για την παρουσία του.

4. Γκιούλα Λόραντ (1974-1976, 1980-1981)

Ο Λες Σάννον έφυγε και η σκυτάλη της τεχνικής ηγεσίας πέρασε στα χέρια του Ούγγρου προπονητή, Γκιούλα Λόραντ, που είχε ήδη διατελέσει χρέη τεχνικού των Καϊζερσλάουτερν, Ντούισμπουργκ, Κολωνίας, Κίκερς Οφενμπαχ (με βοηθό τον Οτο Ρεχάγκελ). Ο τότε 51χρονος πήρε την παρακαταθήκη που άφησε ο προηγούμενος της θέσης και την «εκτόξευσε» ακόμα περισσότερο. Ωστόσο, δεν έγινε καθολικά αποδεκτός αμέσως καθώς οι φίλοι του συλλόγου δεν συγχωρούσαν στη διοίκηση τη λύση της συνεργασίας με τον Άγγλο τεχνικό. Αν και ο διάδοχός του ανέλαβε τον «ασπρόμαυρο» πάγκο μεσούσης της σεζόν 1974/75, κατάφερε να βοηθήσει τον ΠΑΟΚ να τερματίσει στην 3η θέση που του χάρισε για πρώτη φορά την έξοδο στο Κύπελλο UEFA. Έπειτα, συνέχισε δυναμικότερα!

Η αγωνιστική περίοδος 1975/76 αποτελεί σταθμό στην ιστορία του Δικεφάλου του Βορρά, αφού ο Λόραντ την οδήγησε έως την κατάκτηση του πρωταθλήματος της Α’ Εθνικής για πρώτη φορά, 50 χρόνια μετά την ίδρυσή του. Μάλιστα το πέτυχε χωρίς δύο εκ των κορυφαίων παικτών του ρόστερ (Παρίδη-Ασλανίδη) που αντιμετώπισαν θέματα τραυματισμού και τιμωριών, οπότε αναγκάστηκε να στηριχτεί σε μικρό αριθμό ποδοσφαιριστών και παρόλα αυτά, διακρίθηκε για την αμυντική του λειτουργία (μόλις 17 γκολ παθητικό).

Το τέρμα που έκρινε τον τίτλο και έμεινε χαραγμένο στη μνήμη των οπαδών διαδραματίστηκε στις 2 Μάϊου του 1976 κόντρα στην ΑΕΚ, όταν οΝέτο Γκουερίνο σφράγισε στο 89′ τη νίκη επί της ΑΕΚ με 1-0 στην Τούμπα, ανέβηκε στα κάγκελα και έστειλε τους 40.000 «ασπρόμαυρους» υποστηρικτές στον έβδομο ουρανό. Χάρις αυτόν τον τίτλο ο ΠΑΟΚ πήρε και το παρθενικό του εισιτήριο για το Κύπελλο Πρωταθλητριών, δηλαδή την κορυφαία διασυλλογική διοργάνωση το σημερινό Champions League και μάλιστα αργότερα έφτασε μέχρι τη φάση των 16, αφότου πραγματοποιήθηκε η αλλαγή στο πρόσωπο του πάγκου.

Ο Ούγγρος τεχνικός έφερε νέα ήθη κι έθιμα στην Τούμπα και σοκάρε ακόμα και τους παίκτες με τις καινούριες μεθόδους του. Από τις διπλές προπονήσεις που ήταν αρκετά σκληρές και εξειδικευμένες μέχρι και τον επαγγελματισμό του στο γενικότερο σύνολο, ο οποίος έμοιαζε πρωτόγνωρος για την Ελλάδα. Στην αρχή της θητείας του δέχτηκε μεγάλη κριτική λόγω του συντηρητισμού του και του μη θεαματικού ποδοσφαίρου που προσέφερε, με αποτέλεσμα πολλοί να ζητούν την απομάκρυνσή του, όμως ο τότε πρόεδρος του συλλόγου, Γιώργος Παντελάκης, δεν σήκωσε... μύγα στο σπαθί του και στο τέλος δικαιώθηκε.

Μερικοί παίκτες που έπαιξαν καταλυτικό ρόλο στις επιτυχίες ήταν οι Κούλης Αποστολίδης, Κώστας Ιωσηφίδης, Αχιλλέας Ασλανίδης, Μλάντεν Φορτούλα, Γιάννης Γούναρης, Άγγελος Αναστασιάδης, Γιώργος Κούδας, όπως και ο Σταύρος Σαράφης μαζί με κάποιους που αναφέρθηκαν ήδη. 

Ο Λόραντ αποχαιρέτισε τη Θεσσαλονίκη μετά από τον άθλο του τροπαίου στο τέλος της σεζόν, ξαφνιάζοντας τη διοίκηση όταν ζήτησε επιτακτικά να δημιουργηθεί προπονητικό κέντρο, να οργανωθούν τα τμήματα υποδομής και να διατεθούν χρήματα για μεταγραφές, τα οποία και η διοίκηση αρνήθηκε. Αντιθέτως, το «αντίο» δεν ήταν οριστικό καθώς επέστρεψε στον ΠΑΟΚ το 1980, αφότου είχε καθίσει στους πάγκους των Άιντραχτ Φρανκφούρτης, Μπάγερν Μονάχου και Σάλκε.

Ωστόσο το δεύτερο «ταξίδι» τελείωσε με τον πιο άδοξο τρόπο. Όπως το ντεμπούτο του Ούγγρου στον ΠΑΟΚ ήταν ένα νικηφόρο ντέρμπι απέναντι στον Ολυμπιακό τον Δεκέμβριο του 1974 (2-0), έτσι έμελλε να γραφτεί και το φινάλε επτά χρόνια αργότερα, στο δεύτερο πέρασμά του από τους ασπρόμαυρους και πάλι με νίκη ενάντια στους Πειραιώτες. Μόνο που εκείνη τη φορά δεν πρόλαβε να δει τους παίκτες με τον Δικέφαλο στο στήθος να πανηγυρίζουν.

Στο 17ο λεπτό του αγώνα ΠΑΟΚ – Ολυμπιακού στη Τούμπα για την 32η αγωνιστική της Α’ Εθνικής της αγωνιστικής περιόδου 1981/82, ο Λόραντ κάτι ψέλλισε στους συνεργάτες του χωρίς κανείς να καταλάβει τι είπε και αμέσως μετά όλοι αντιλήφθηκαν πως σωριάστηκε στο έδαφος. Ο γιατρός του ΠΑΟΚ προσπάθησε να τον επαναφέρει χωρίς αποτέλεσμα και αφού αρχικά μεταφέρθηκε στα αποδυτήρια της Τούμπας, οκτώ λεπτά πήγε με το ασθενοφόρο στο ΑΧΕΠΑ της Θεσσαλονίκης, όπου επιβεβαιώθηκε το μοιραίο.

Ο μεγάλος Μαγυάρος δεν κατάφερε να ολοκληρώσει το παιχνίδι με τον Ολυμπιακό. Οι γιατροί είπαν ότι «η καρδιά του ήταν σμπαραλιασμένη, πρέπει να είχε καρδιοπάθεια τα τελευταία πέντε χρόνια». Οι παίκτες του, δίχως να γνωρίζουν το τραγικό τέλος, κλήθηκαν στο δεύτερο ημίχρονο να συνεχίσουν κανονικά την αναμέτρηση και μάλιστα νίκησαν 1-0 με το γκολ του Βασίλη Βασιλάκου. Πριν το μοιραίο έμφραγμα στις 31 Μαΐου του 1981, η ιατροδικαστική έκθεση έδειξε ότι ο Λόραντ είχε υποστεί άλλα δύο εμφράγματα, με το πρώτο να έχει συμβεί έξι μήνες νωρίτερα και το δεύτερο μία εβδομάδα πριν το μοιραίο.

Για την ιστορία, οι ασπρόμαυροι που είχαν προκριθεί στο «μεγάλο ραντεβού» του θεσμού των εκπλήξεων, έχασαν την κούπα από τον Ολυμπιακό σχεδόν ένα μήνα αργότερα. Ο Λόραντ κάθισε στον πάγκο του ΠΑΟΚ συνολικά σε 89 αγώνες και μέχρι σήμερα, κατατάσσεται στην 4η θέση της σχετικής λίστας.

5.Βάλτερ Σκότσικ (1984-1986)

Μετά την άκρως πετυχημένη δεκαετία του 70’ με τρία τρόπαια και επτά παρουσίες σε τελικούς, τα 80s δεν κυλούσαν εξίσου ιδανικά ειδικά μετά το θάνατο του Λόραντ για τους Θεσσαλονικείς. Έχοντας στο προπονητικό του βιογραφικό τις Ραπίντ Βιέννης και Λας Πάλμας, ο Βάλτερ Σκότσικ ήρθε στην Ελλάδα για λογαριασμό της ΑΕΛ το καλοκαίρι του 1983 και την οδήγησε μέχρι το φινάλε του Κυπέλλου, στον οποίο όμως είδε την ομάδα του να χάνει από τον Παναθηναϊκό. Η επόμενη πρόκλησή του στην Ελλάδα εμφανίστηκε αμέσως μετά, όταν ανέλαβε τον ΠΑΟΚ που ήταν σε ένα μεταβατικό στάδιο, αφού ο Κούδας είχε μόλις κρεμάσει τα ποδοσφαιρικά του παπούτσια, όπως και ο Φορτούλα ενώ υπήρχαν και διοικητικά ζητήματα όταν έφτασε το τέλος της θητείας του Παντελάκη.

Ο Αυστριακός βασίστηκε σε έναν κορμό 16 ποδοσφαιριστών (ονόματα όπως οι Γιώργος Σκαρτάδος, Κώστας Ιωσηφίδης και Γιώργος Κωστίκος) που σήκωσαν το βάρος στο πρωτάθλημα και υπήρξαν και έξι που έδωσαν κάποιες βοήθειες σε συγκεκριμένους αγώνες, με τις μεταγραφές των Ράντε Πάτριτσα και Ιβάν Γιούρισιτς να είναι άκρως επιτυχημένες. Ο χαμηλών τόνων τεχνικός του Δικεφάλου του Βορρά, είχε μάθει την ιδιοσυγκρασία των Ελλήνων και γνώριζε πως να χειριστεί τις καταστάσεις μέσα στην ομάδα και να χαμηλώνει τους τόνους. Βρήκε τις ισορροπίες, έφερε καλό κλίμα στα αποδυτήρια και χαρακτηρίστηκε ως «ένας πολύ καλός άνθρωπος που έδινε ελευθερίες στα αστέρια της ομάδας» από τους παίκτες.

Με αυτόν τον τρόπο και δουλεύοντας ιδιαιτέρως στην ψυχολογία, ο 85χρονος -πλέον- πήρε το σύλλογο από το χέρι και την έφτασε έως τη 2η κατάκτηση πρωταθλήματος στην ιστορία του, όντας αουτσάιντερ. Οι ασπρόμαυροι ξεκίνησαν με 12 αναμετρήσεις χωρίς να χάσουν και ολοκλήρωσαν τις αγωνιστικές της Α’ Εθνικής αήττητοι στο «κάστρο» της Τούμπας. Ο τίτλος πανηγυρίστηκε έξαλλα στο αεροδρόμιο της Θεσσαλονίκης στην 9η Ιουνίου του 1985 από 4 χιλιάδες οπαδούς, που υποδέχτηκαν τους παίκτες του ΠΑΟΚ που επέστρεφαν από τη Νέα Σμύρνη μετά το «χρυσό» 0-0 κόντρα στον Πανιώνιο, με το οποίο εξασφάλισαν την κορυφή. Η κατάκτηση θα μπορούσε να συμπληρωθεί με το νταμπλ για τους ασπρόμαυρους, αλλά η ΑΕΛ επικράτησε στον επεισοδιακό τελικό όταν οι αντίπαλοι της είχαν μπλέξει ήδη στο σίριαλ με την αποχώρηση του Χρήστου Δημόπουλου.

Το τέλος της θητείας του Σκότσικ στην Ελλάδα ήρθε τον Μάρτιο του 1986 μετά από μία σκληρή ήττα με 5-0 από τον Παναθηναϊκό ενώ νωρίτερα, η 2η προσπάθεια του Δικεφάλου του Βορρά στο Κύπελλο Πρωταθλητριών δεν είχε εξελιχθεί με τον ίδιο τρόπο όπως η προηγούμενη, αφού έχασε δύο φορές από την Ελλάς Βερόνα και αποχαιρέτισε την κύρια φάση του θεσμού, στην οποία δεν έχει καταφέρει να επιστρέψει μέχρι και σήμερα.

6. Άγγελος Αναστασιάδης (1997-1998, 1998-1999, 2002-2004, 2014-2015)

Ο Άγγελος Αναστασιάδης αποτέλεσε ενεργό μέλος του ρόστερ της τρομερής «ασπρόμαυρης» ομάδας της δεκαετίας 70’ που κατέκτησε τους πρώτους τίτλους της ιστορίας της, αποχώρησε το 1981 και έμελλε να συνδέσει ολόκληρη του τη ζωή με το όνομα του ΠΑΟΚ ακόμα και αφότου κρέμασε τα ποδοσφαιρικά του παπούτσια. Τον Φεβρουάριο του 1997, ο βετεράνος Έλληνας μέσος ανέλαβε την τεχνική ηγεσία των Θεσσαλονικιών μετά από δύο θητείες σε Εδεσσαϊκό και Καβάλα, όμως πλέον ο σύλλογος είχε αφήσει μακράν πίσω του τις ένδοξες στιγμές καθώς είχε μείνει μακριά από τα τρόπαια για 12 χρόνια.

Στην πρώτη του προπονητική θητεία κατάφερε να τον οδηγήσει σε δύο 4ες θέσεις στο πρωτάθλημα, με την παράσταση όμως να κλέβει η φοβερή πορεία στο Κύπελλο UEFA τη σεζόν 1997/98. Από τη μυθική ανατροπή στην Τούμπα με τη Σπάρτακ Τρνάβα από 0-3 σε 5-3, στην ονειρική πρόκριση μέσα στο Χάιμπουρι κόντρα στην Άρσεναλ του Αρσέν Βενγκέρ (1-0, 1-1), ο Αναστασιάδης χάρισε μερικές ιστορικές στιγμές μέσα στα πολλά προβλήματα εκείνης της δεκαετίας με πολλούς ντόπιους πρωταγωνιστές, όπως τους Κώστα Φραντζέσκο, Θοδωρή Ζαγοράκη και Ζήση Βρύζα. 

Το ταξίδι στο θεσμό τελείωσε στο Βιθέντε Καλντερόν από την Ατλέτικο Μαδρίτης (5-2), ωστόσο οι οπαδοί των ασπρόμαυρων είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν ένα χορταστικό 4-4 στη Θεσσαλονίκη. Αν και η πρώτη του προσπάθεια στον πάγκο του ΠΑΟΚ έμοιαζε θετική, το «διαζύγιο» ήρθε το καλοκαίρι του 1998 λόγω της ρήξης του με τον τότε πρόεδρο της ΠΑΕ, Γιώργο Μπατατούδη, επειδή ο τεχνικός ήθελε να έχει λόγο και σε άλλα θέματα πλην του αγωνιστικού, όπως αναφέρουν ρεπορτάζ της εποχής. Έτσι, αποχώρησε μετά το βασικό στάδιο της προετοιμασίας και αντικαταστάθηκε από τον Όλεγκ Μπλαχίν, ο οποίος ερχόταν για 2η φορά αλλά δεν κατάφερε να αντέξει και για μεγάλο χρονικό διάστημα στη θέση. 

Σχεδόν ένα μήνα αργότερα και έχοντας αποκλειστεί από τη Ρέιντζερς στην Ευρώπη, οι οπαδοί επιτέθηκαν στον πρόεδρο και τον υποχρέωσαν να επαναφέρει τον Έλληνα τεχνικό πίσω, γεγονός το οποίο κι έγινε. Η 2η θητεία του Αναστασιάδη τελείωσε ακόμη πιο άδοξα, καθώς άντεξε για μόλις 15 αγώνες και απομακρύνθηκε τον Φεβρουάριο του 1999, παρότι κέρδισε τους 11 από όσους έδωσε. Συγκεκριμένα, οι φήμες ανέφεραν πως η σχέση των δύο πλευρών χάλασε όταν ο Μπατατούδης τοποθέτησε στη διοίκηση τον Νίκο Βεζυρτζή, με αφορμή τη διαφωνία στο μεταγραφικό σχεδιασμό. Το κλίμα γύρω από τον προπονητή ήδη δεν ήταν καλό αλλά το τελευταίο του ματς, δηλαδή αυτό με τον Ιωνικό στην Τούμπα που έληξε με λευκή ισοπαλία, ήταν και αυτό που του έδειξε την πόρτα της εξόδου. Το πλήθος ξεσηκώθηκε μετά το εντός έδρας «στραβοπάτημα» και την ώρα της συνέντευξης τύπου ακούστηκαν ειρωνικά συνθήματα, ενώ μάλιστα ο 73χρονος -πλέον- τεχνικός δέχθηκε επίθεση φεύγοντας από το γήπεδο. Ο ίδιος τα... έβαλε με τους δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια που δεχόταν τις αποδοκιμασίες, έλεγε χαρακτηριστικά «Γράφετε ψέματα» και στιγμές αργότερα έμαθε πως αποτελεί κι επίσημα παρελθόν.

Αν και κόπηκε από τη συγκεκριμένη λίστα στο «παρά πέντε», ο Ντούσαν Μπάγεβιτς είχε τεράστια επίδραση κατά τη διάρκεια που βρέθηκε στον πάγκο του ΠΑΟΚ καθώς έφερε στο σύλλογο το Κύπελλο το 2001, δηλαδή του έδωσε τα εφόδια για να επιστρέψει στα τρόπαια μετά από 16 έτη παρότι τα οικονομικά προβλήματα της ΠΑΕ ήταν τεράστια. Αντιθέτως όμως, το κεφάλαιο του Άγγελου δεν είχε κλείσει οριστικά. Ο Βόσνιος απομακρύνθηκε τον Αύγουστο του 2002 και τον διαδέχθηκε ο Αναστασιάδης, ο οποίος είχε λάβει πλέον μεγαλύτερη εμπειρία μετά τις θητείες του σε Παναθηναϊκό και Ηρακλή. Παρά το σημαντικά οικονομικά προβλήματα και τους απλήρωτες παίκτες για μήνες, ο ίδιος επέστρεψε και κράτησε την ομάδα στην 4η θέση της Α’ Εθνικής τη σεζόν 2002/03, εκτοξεύοντάς την υψηλότερα και φέρνοντας πίσω την ελπίδα και την πίστη.

Οι ασπρόμαυροι παρουσίασαν εντυπωσιακό πρόσωπο και στο Κύπελλο και πετώντας εκτός κατά σειρά τους Λεωνίδιο (0-0, 1-0), Ολυμπιακό Βόλου (2-0, 0-0), ΟΦΗ (0-0, 1-1), Ολυμπιακό (3-1, 2-1) και ΑΕΚ (1-1, 1-0), έφτασαν έως τον τελικό. Εκεί συνάντησαν τον συμπολίτη Άρη και μάλιστα είχαν την ευκαιρία να τον υποδεχτούν στο «σπίτι» τους. Με γκολ του Γιώργου Γεωργιάδη, ο Δικέφαλος σήκωσε το τρόπαιο στον αέρα της Τούμπας και με αυτό τον τρόπο, ο Άγγελος Αναστασιάδης έγινε ο μοναδικός που κατακτάει οποιονδήποτε τίτλο με τους ασπρόμαυρους τόσο ως παίκτης όσο και ως προπονητής στην 100ετή ιστορία του συλλόγου.

Μετά τους πανηγυρισμούς το θεαματικό έργο του Έλληνα τεχνικού συνεχίστηκε, με τον ΠΑΟΚ να πραγματοποιεί την καλύτερη πορεία των τελευταίων ετών την αγωνιστική περίοδο 2003/04 και να τερματίζει 3ος στο πρωτάθλημα, παίρνοντας το εισιτήριο για τα προκριματικά του Champions League. Ωστόσο, τα οικονομικά προβλήματα που εξελίχθηκαν σε φρένο στις μεταγραφές και το φιάσκο με τη Μακάμπι Τελ Αβίβ και την αντικανονική συμμετοχή του τιμωρημένου Λιάσου Λουκά, κατέστρεψαν για ακόμη μία φορά το κλίμα στο εσωτερικό της ομάδας αλλά και την περιρέουσα ατμόσφαιρα. Έτσι, τον Σεπτέμβριου του 2004, ο Αναστασιάδης απομακρύνθηκε για 3η φορά σε διάστημα σχεδόν έξι ετών.

Μετά από αυτή την εξέλιξη, πέρασαν 10 χρόνια ώσπου τα πάντα είχαν αλλάξει στη διοίκηση του ΠΑΟΚ όταν επέλεξε να επιστρέψει ξανά. Η 4η θητεία του Αναστασιάδη έμοιαζε ως η φαρμακερή για τον ίδιο και την ομάδα, όταν πλέον βρισκόταν υπό την προεδρία του Ιβάν Σαββίδη που έφερνε μια οικονομική σταθερότητα. Το νέο ταξίδι ξεκίνησε δυναμικά το 2014, με είσοδο στο Europa League μετά την «τεσσάρα» ενάντια τη Ζίμπρου Κισινάου στα προκριματικά και με την τρομακτική «εξάρα» της πρεμιέρας με τη Ντινάμο Μινσκ να ακολουθεί. 

Με το ρόστερ να έχει ποδοσφαιριστές που είχαν μέσα στο αίμα τους τα τέσσερα γράμματα του συλλόγου όπως τους Στέφανο Κλάους Αθανασιάδη και Δημήτρη Σαλπιγγίδη, ο Δικέφαλος έμοιαζε πως πλέον μπορεί να γίνει άμεσος διεκδικητής του πρωταθλήματος ξεκινώντας την πορεία του εντυπωσιακά. Με τη νίκη του στο «Γεώργιος Καραϊσκάκης» στις 3 Δεκεμβρίου, οι ασπρόμαυροι ξέφυγαν στο +5 στην κορυφή από τον 2ο Ολυμπιακό και οι οπαδοί ξεκίνησαν να ξεσηκώνονται.

Αντιθέτως όμως, η πραγματικότητα έδειξε πως ακόμα δεν είχε έρθει η πολυπόθητη στιγμή της λύτρωσης. Ακολούθησαν ήττες από Ξάνθη και Γκινγκάμπ και έτσι οι Θεσσαλονικείς αποχαιρέτισαν την Ευρώπη από τη φάση των ομίλων ενώ άρχισαν σιγά σιγά να καταρρέουν. Το ντόμινο των αρνητικών αποτελεσμάτων συνεχίστηκε εωσότου ο Αναστασιάδης απομακρύνθηκε για 4η φορά τον Μάρτιο του 2015. Ωστόσο, ο ΠΑΟΚ δεν έκλεισε ποτέ την πόρτα του στον 73χρονο, ο οποίος αγάπησε όσο λίγοι το σύλλογο και εξακολουθεί να τον τιμάει μέχρι και σήμερα όντας αντιπρόεδρος Β’ της ΠΑΕ.

Μάλιστα, ο ίδιος κατέχει τη 2η θέση της λίστας των προπονητών με τους περισσότερους αγώνες στον ασπρόμαυρο πάγκο, φτάνοντας τα 208 παιχνίδια στις τέσσερις διαφορετικές του θητείες.

7. Φερνάντο Σάντος (2007-2010)

Ο ΠΑΟΚ είχε μπει σε μια μεγάλη περίοδο αναταράξεων και αστάθειας μετά την 3η απόλυση του Αναστασιάδη και ακολούθησαν πέτρινα χρόνια, μέχρι να εμφανιστεί ο Θοδωρής Ζαγοράκης ως πρόεδρος και να τοποθετήσει στη θέση του προπονητή ένα από τα καταλληλότερα πρόσωπα. Έχοντας συνεργαστεί με τον Φερνάντο Σάντος στην ΑΕΚ, συναντήθηκε μαζί του στο Μόναχο και του παρουσίασε ένα τριετές πλάνο που θα οδηγούσε το σύλλογο υψηλότερα.

Ο Πορτογάλος τεχνικός που είχε εμπειρία από δύσκολους πάγκους όπως των Μπενφίκα, Σπόρτινγκ Λισαβόνας, Πόρτο και Παναθηναϊκού, ανέλαβε τον Δικέφαλο το Σεπτέμβριο του 2007 για να τον σώσει από την πλήρη απαξίωση. Αν και μακροχρόνια τα κατάφερε, το ταξίδι ήταν μακρύ και έκρυβε πολλά ανεβοκατεβάσματα. Από τον ξαφνικό αποκλεισμό στο Κύπελλο από τον Θρασύβουλο μέχρι την περίφημη συνέντευξη με τις... σαρδέλες που δεν ήταν «αστακοί», η ομάδα κινήθηκε μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας τη σεζόν 2007/08 τερματίζοντας στη 9η θέση της Super League. 

Οι οπαδοί στράφηκαν κατά του Σάντος και ο Ζαγοράκης πιέστηκε για τον διώξει, όμως έκλεισε τα «αυτιά» του, τον κράτησε και στη συνέχεια δικαιώθηκε. Ο ΠΑΟΚ τερμάτισε στη 2η θέση της βαθμολογίας του πρωταθλήματος την αγωνιστική περίοδο 2008/09, μετά από 23 χρόνια! Αν και το σύνολο κατέρρευσε στα PlayOff, ο κόσμος συσπειρώθηκε και ξεπέρασε τα 21 χιλιάδες εισιτήρια διαρκείας το επόμενο καλοκαίρι.

Τα προβλήματα εμφανίστηκαν ξανά όταν ο Δικέφαλος αποκλείστηκε στα προκριματικά του Europa League από τη Χέρενφεεν ενώ οι απώλειες εντός των συνόρων συνεχίστηκαν μέχρι που τον Οκτώβριο, ο άνθρωπος που είχε κατακτήσει το Euro 2004 παραιτήθηκε από την προεδρία για 1η φορά παραδίδοντας τα ηνία στον πρώην συμπαίκτη του, Ζήση Βρύζα. Ωστόσο, η ομάδα συνέχισε πολύ πιο ανταγωνιστική και διεκδίκηση ακόμα και την κατάκτηση του πρωταθλήματος, δίχως όμως αυτή να έρθει λόγω των εχθρικών διαιτησιών της εποχής ή και άλλων εμποδίων. Αυτά τα χρόνια στηρίχτηκε κυρίως σε τρομερούς παίκτες με γιγάντιες προσωπικότητες όπως οι Πάμπλο Γκαρσία, Λίνο, Πάμπλο Κοντρέρας, Βλάνταν Ίβιτς, Σέρτζιο Κονσεϊσάο, Ζλάταν Μουσλίμοβιτς και Αντελίνο Βιεϊρίνια.

Μετά από 114 αγώνες, ο Πορτογάλος τεχνικός αποχώρησε το 2010 για να διαδεχθεί τον Ότο Ρεχάγκελ στον πάγκο της Εθνικής Ελλάδας, αφήνοντας τον ΠΑΟΚ στη 2η θέση της Super League και βάζοντας στην «τσέπη» το εισιτήριο για τα προκριματικά του Champions League. Πήρε τους ασπρόμαυρους από ένα τραγικό σημείο και τους έσωσε από τα... χειρότερα, όμως ο σύλλογος δεν κατάφερε να το εκμεταλλευτεί στο έπακρο αφότου ο ίδιος είπε το οριστικό αντίο.

8. Βλάνταν Ίβιτς (2016-2017)

Η έλευση του Ιβάν Σαββίδη στην ιδιοκτησία της ΠΑΕ έφερε σίγουρα οικονομική ευημερία αλλά για να εμφανιστεί και η αγωνιστική σταθερότητα χρειαζόταν οι πιο ετοιμοπόλεμοι άνθρωποι να βρεθούν στον «ασπρόμαυρο» δρόμο στην κατάλληλη στιγμή. Στις τρεις συνεχόμενες πρώτες σεζόν υπό το νέο καθεστώς, ο Δικέφαλος έδιωχνε συνεχώς τον προπονητή του κατά τη διάρκεια των περιόδων και πορευόταν μέχρι το τέλος της χρονιάς με τον Γιώργο Γεωργιάδη ως υπηρεσιακό. Το μοτίβο δεν έσπασε εξ’ ολοκλήρου αμέσως, αλλά μόνο το μισό κεφάλαιο. Ακόμα ένα πρόσωπο έφυγε, αυτή τη φορά ήταν ο Ίγκορ Τούντορ αλλά πλέον το δύσκολο ρόλο ανέλαβε ο Βλάνταν Ίβιτς τον Μάρτιο του 2016, ο οποίος γνώριζε εξίσου το σύλλογο αφού τον είχε τιμήσει για τέσσερα χρόνια ως παίκτης και βρισκόταν μέχρι πρότινος στην Κ20. Μάλιστα, η αλλαγή πραγματοποιήθηκε λίγες ημέρες έπειτα από τα επεισόδια που έλαβαν μέρος στην Τούμπα στον ημιτελικό Κυπέλλου κόντρα στον Ολυμπιακό, που διεκόπη και δεν ολοκληρώθηκε ποτέ.

Ο Σέρβος αποδείχθηκε «λίρα 100» για τους ασπρόμαυρους καθώς αν και είχαν τερματίσει στην 4η θέση του βαθμολογικού πίνακα της κανονικής διάρκειας του πρωταθλήματος, ο ίδιος τους βοήθησε να βγουν 2οι στα PlayOff και να πάρουν το εισιτήριο για τα προκριματικά του Champions League για ακόμη μία φορά, παρουσιάζοντας εντελώς διαφορετικό πρόσωπο στον αγωνιστικό χώρο.

Έτσι, οι διοικούντες αποφάσισαν να του προσφέρουν μόνιμη θέση στην καρέκλα του πάγκου. Το ταξίδι της σεζόν 2016/17 ξεκίνησε με αποκλεισμό από τον Άγιαξ για τον Δικέφαλο που τουλάχιστον «έκλεισε» θέση στο Europa League, επικρατώντας εύκολα της Ντιναμό Τιφλίδας (0-3, 2-0).

Η χρονιά πέρασε από πολλά «κύματα», με τον Ίβιτς να κάνει ένα ξεσκαρτάρισμα στο ρόστερ και ουσιαστικά να τελειώνει ποδοσφαιριστές που πλέον είχαν καταντήσει ως βαρίδια για το σύλλογο, με την τοξική σχέση που υπήρχε από όλες τις πλευρές. Ο Αλεξάνταρ Πρίγιοβιτς αποκτήθηκε τον Ιανουάριο και χάρισε μια σημαντική ώθηση σε μια πραγματικά καλή ομάδα που έκανε βήματα προς τα μπροστά, η οποία έφτασε μέχρι τη φάση των 32 στη δεύτερη κατά σειρά ευρωπαϊκή διοργάνωση αλλά αποκλείστηκε από τη Σάλκε, ενώ τερμάτισε μόλις έξι βαθμούς πίσω από τον πρωταθλητή Ολυμπιακό.  

Περνώντας εύκολα από τον όμιλο του Κυπέλλου, ο 48χρονος -πλέον- προπονητής είδε τους παίκτες του να αποκλείουν τους Παναιτωλικό (0-2, 4-1) και Ξάνθη (1-2, 0-1), ώσπου ήρθε η ώρα για τους ημιτελικούς με τον Παναθηναϊκό. Αν και οι Θεσσαλονικείς ηττήθηκαν με 2-0 στο «Απόστολος Νικολαΐδης», πήραν την εκδίκησή τους στο «σπίτι» τους σε μια ιστορική ανατροπή με σκορ το υπερβλητικό 4-0, που άλλαξε το ρου της σύγχρονης ιστορίας του ΠΑΟΚ.

Σε έναν άκρως επεισοδιακό τελικό στο Βόλο, οι ασπρόμαυροι κατέκτησαν την κούπα κερδίζοντας με 2-1 και επέστρεψαν στους τίτλους υπό τις οδηγίες του 48χρονου προπονητή, μετά από μια 14ετή ξηρασία που έμοιαζε αιώνια.

Οι πανηγυρισμοί στο Λευκό Πύργο και τα χαμόγελα επέστρεψαν στη Βόρεια Ελλάδα, ωστόσο ο Σέρβος απομακρύνθηκε από την τεχνική ηγεσία λίγες εβδομάδες αργότερα λόγω της κατάρρευσης στα PlayOff που τον έστειλε στην 4η θέση. Στο σύνολο της θητείας του, ο Ίβιτς που βρέθηκε στον πάγκο του ΠΑΟΚ για 70 παιχνίδια αφήνοντας πίσω του μια σημαντική κληρονομιά που εκτοξεύτηκε αργότερα, και ίσως το πιο σημαντικό να είναι πως «άνοιξε» ξανά την όρεξη των οπαδών.

9. Πάμπλο Γκαρσία (2020-2021)

Ο Πάμπλο Γκαρσία είναι ο άνθρωπος που παρέμεινε λιγότερο από όλους τους υπόλοιπους της λίστας στον πάγκο του ΠΑΟΚ, όμως πρόσφερε τα πάντα με πολλούς τρόπους. Από τα χρόνια του ως ποδοσφαιριστής που λατρεύτηκε όσο λίγοι στην Τούμπα, ο Ουρουγουανός έγινε Έλληνας με την πάροδο των ετών και συνέχισε να μένει στην πόλη και μετά την απόσυρσή του από την ενεργό δράση το 2014. 

Ένα χρόνο αργότερα εντάχθηκε υπό διαφορετικό πόστο στο «ασπρόμαυρο» δυναμικό και με την πάροδο των ετών επιλέχθηκε για να προπονήσει διάφορες ηλικιακές κατηγορίες των ακαδημιών. Στις θητείες του σε Κ17 και Κ20 τα «αετόπουλα» θριάμβευσαν και κατέγραψαν ιστορικά ρεκόρ χωρίς όμως να είναι αυτή η μεγαλύτερη διάκριση για τον 48 -πλέον- τεχνικό.

Από τα χέρια του Γκαρσία πέρασαν και αναδείχθηκαν πολλοί ταλαντούχοι νεαροί παίκτες, οι οποίοι στο μέλλον εξελίχθηκαν σε μία από τις χρυσές γενιές του ΠΑΟΚ και μάλιστα του πρόσφεραν πράγματα τόσο εντός των αγωνιστικών χώρων, όσο και τεράστια χρηματικά ποσά στα ταμεία του. Μερικοί από τους οποίους είναι οι Χρήστος Τζόλης, Γιάννης Κωνσταντέλιας, Κωνσταντίνος Κουλιεράκης, Γιάννης Μιχαηλίδης και Στέφανος Τζίμας.

Όσον αφορά την περίοδο που ο Ουρουγουανός δοκιμάστηκε ως προπονητής στην πρώτη ομάδα του Δικεφάλου, έδωσε κι εκεί μία νέα αύρα που εξέπληξε και... απέφερε καρπούς. Συγκεκριμένα, ανέλαβε στα τέλη του Οκτωβρίου του 2020 μετά την αποχώρηση του Αμπέλ Φερέιρα ένα περίεργο ρόστερ που είχε πολλά προβλήματα, εν μέσω της δύσκολης συνθήκης πανδημίας. Ο Γκαρσία κατάφερε αμέσως να αφυπνίσει τους πάντες, κερδίζοντας με 4-1 την Αϊντχόφεν στην άδεια Τούμπα στο δεύτερο του παιχνίδι στον πάγκο των Θεσσαλονικιών, παρόλο που βρέθηκε να χάνει με 0-1 στο ημίχρονο.

Αν και ξεκίνησε με σερί τεσσάρων νικών, ολόκληρη η σεζόν 2020/21 ήταν επεισοδιακή και ουσιαστικά ποτέ δεν βρέθηκε μια σταθερή δίοδος έτσι ώστε οι ασπρόμαυροι να κυνηγήσουν το πρωτάθλημα. Αν και στην κανονική διάρκεια της Super League τερμάτισαν 4οι ενώ γνώρισαν πικρό αποκλεισμό από τους ομίλους του Europa League, ο Γκαρσία δεν το έβαλε κάτω και τους οδήγησε στην 2η θέση στα PlayOff.

Ταυτόχρονα, λάμβανε μέρος και η πορεία στο Κύπελλο που ήταν ένας δρόμος για να σωθεί η χρονιά και να τελειώσει με χαμόγελα. Περνώντας πάνω από τα «εμπόδια» των ΑΕΛ (5-0, 1-2), Λαμία (5-2, 1-1) και ΑΕΚ (0-1, 2-1), ο ΠΑΟΚ έφτασε μέχρι τον τελικό όπου θα αντιμετώπιζε τον Ολυμπιακό. Ο Βιεϊρίνια άνοιξε το σκορ από την άσπρη βούλα, οι Πειραιώτες απάντησαν αλλά δεν ήταν αρκετό, αφού ο Μίκαελ Κρμέντσικ τους «εξόντωσε» για να φέρει την κούπα στη Θεσσαλονίκη. Χαραγμένος στις μνήμες των οπαδών έχει μείνει ο έντονος τρόπος που ο Γκαρσία πανηγύρισε το πρώτο του τρόπαιο με τον Δικέφαλο, γεγονός που δεν είχε την τύχη να ζήσει ως ποδοσφαιριστής. Μάλιστα, είναι και η τελευταία κούπα της συγκεκριμένης διοργάνωσης που σήκωσε ο σύλλογος μέχρι και σήμερα, αλλά τώρα έχει την ευκαιρία να επιστρέψει στον ίδιο θρόνο μετά από μια πενταετία κερδίζοντας τον ΟΦΗ στο Πανθεσσαλικό Στάδιο (25/04).

Μετά από 42 αναμετρήσεις, η απόφαση της διοίκησης ήταν να μην συνεχίσει με μπροστάρη τον Ουρουγουανό που επέστρεψε στη Β’ ομάδα και παρέμεινε έως το 2023, όταν και αποχώρησε για να δοκιμαστεί ως το κύριο πρόσωπο σε άλλα μέρη. Βέβαια, ο Γκαρσία δεν παύει να συγκαταλέγεται στους θρύλους του ΠΑΟΚ και δεν αποκλείεται να τον δούμε ξανά στον πάγκο της Τούμπας στο μέλλον.

10. Ραζβάν Λουτσέσκου (2017-2019, 2021-σήμερα)

Ο Ίβιτς αποχώρησε με τίτλο τη σεζόν 2016/17 αλλά η κατάσταση του καλοκαιριού έμοιαζε να γυρνάει τον Δικέφαλο μερικά βήματα πίσω, όπως περίπου συνέβη όταν ο Μάριο Μπερέτα διαδέχθηκε τον Σάντος για μόλις 39 ημέρες το 2010. Ο Αλεξάνταρ Στανόγεβιτς που διαδέχθηκε τον Σέρβο πρόλαβε με το ζόρι να... 40αρίσει αλλά απομακρύνθηκε μετά την ολοκλήρωση του πρώτου προκριματικού γύρο του Europa League (2 αγώνες). Σε εκείνο το σημείο, η «ασπρόμαυρη» διοίκηση έκανε μια κίνηση που έμελλε να αλλάξει τα πάντα, φέρνοντας τον Ραζβάν Λουτσέσκου από την Ξάνθη στη Θεσσαλονίκη. Έχοντας προπονήσει μεταξύ άλλων την εθνική Ρουμανίας και τη Στεάουα Βουκουρεστίου, το ξεκίνημα μόνο εύκολο δεν ήταν για τον 57χρονο -πλέον- τεχνικό.

Ο οδυνηρός αποκλεισμός από την Έστερσουντ στην Ευρώπη και το κακό ξεκίνημα στο πρωτάθλημα που περιείχε ισοπαλίες με Λεβαδειακό και Απόλλων Σμύρνης, έδειξε στον Ρουμάνο πως πρέπει να τα φέρει εις πέρας ακόμα και υπό μεγάλη πίεση ενώ κινδύνεψε ακόμα και με την απόλυση στη συνέχεια. Το «διπλό» με 0-3 στην Ξάνθη στις αρχές του Δεκεμβρίου, ξεκίνησε ένα ντεμαράζ 10 συνεχόμενων νικών στη Super League και γύρισε «τούμπα» όλη την κατάσταση. Πλέον ο ΠΑΟΚ διεκδικούσε στα ίσα τον τίτλο μετά από πολλά χρόνια και ο Λουτσέσκου είχε ξεχωρίσει με τις ικανότητές του.

Η διακοπή πριν την έναρξη του ντέρμπι με τον Ολυμπιακό στην Τούμπα, η ήττα στην Τρίπολη και η διαιτητική απόφαση στο 90’ με την ΑΕΚ στη Θεσσαλονίκη που οδήγησε σε επεισόδια, καθόρισαν την εξέλιξη στη κορυφή της βαθμολογίας με αποτέλεσμα οι ασπρόμαυροι να μείνουν με άδεια τα χέρια για ακόμη μία φορά. Ωστόσο, κέρδισαν την Ένωση σε δεύτερο συνεχόμενο τελικό Κυπέλλου (2-0) και εξιλεώθηκαν -προς στιγμήν- με τον Λουτσέσκου να κερδίζει τον σεβασμό επ’ άξια.

Αργότερα, το όνειρο της επιστροφής στην κύρια φάση του Champions League μετά από μια 33ετία γκρεμίστηκε σαν πύργος από τραπουλόχαρτα για ακόμη μία φορά μετά από Μακάμπι Τελ Αβίβ, Άγιαξ (δύο φορές) και Σάλκε. Αυτή τη φορά ο αποκλεισμός ήρθε από την Μπενφίκα που όμως έλαβε μέρος έπειτα από μία ήδη υπερβατική προσπάθεια κόντρα σε Βασιλεία (2-1, 0-3) και Σπάρτακ Μόσχας (3-2) για το Δικέφαλο. 

Αντιθέτως, η σεζόν 2018/19 εξελίχθηκε στην πιο σημαντική στη σύγχρονη ιστορία του ΠΑΟΚ, καθώς «έσπασε» την ξηρασία των 34 ετών χωρίς το τρόπαιο του πρωταθλήματος και μάλιστα το πέτυχε αήττητος στηριζόμενος μεταξύ άλλων στους Φερνάντο Βαρέλα, Άνχελ Κρέσπο, Βιεϊρίνια, Λέο Μάτος, Μαουρίσιο, Ντιέγκο Μπίσεσβαρ και τον Πρίγιοβιτς που έφυγε τον Ιανουάριο. Ακόμη, το συνδύασε και με το μοναδικό νταμπλ στα χρονικά του συλλόγου, κατακτώντας το Κύπελλο για 3η συνεχόμενη περίοδο κερδίζοντας την ΑΕΚ στο μεγάλο «ραντεβού» (1-0) με σκόρερ τον Τσούμπα Άκπομ.

Ο Ρουμάνος είχε γίνει ο απόλυτος πρωταγωνιστής της ομάδας, η οποία πλέον έμοιαζε άτρωτη και δεν φοβόταν κανέναν. Ωστόσο, το καλοκαίρι του 2019 ήρθε η ρήξη διοίκησης-προπονητή με αφορμή το μεταγραφικό σχεδιασμό και ο δεύτερος αποχώρησε λίγες ημέρες πριν την έναρξη του βασικού σταδίου της προετοιμασίας, αφότου αποδέχτηκε την υψηλή χρηματική προσφορά της Αλ Χιλάλ στη Σαουδική Αραβία. Ο συνδυασμός μερικών γεγονότων, οδήγησε τον ΠΑΟΚ μερικά βήματα πίσω για ακόμη μία φορά στο σημείο που πήγε να εκτοξευθεί, αλλά ο Λουτσέσκου επέστρεψε για να συνεχίσει αυτό που άφησε στη μέση λίγο καιρό αργότερα.

Το 2021, ο Ρουμάνος τεχνικός ένιωσε το «έντονο» φλερτ της ΑΕΚ αλλά εν τέλει επέλεξε τη Θεσσαλονίκη για τον ΠΑΟΚ, έτσι ώστε να διαδεχθεί τον Πάμπλο Γκαρσία. Η δεύτερη θητεία έμελλε να είναι χρονικά μεγαλύτερη και με διάφορα σκαμπανεβάσματα. Τη σεζόν 2021/22, ο Δικέφαλος του Βορρά τερμάτισε στη 2η θέση της Super League με αποκορύφωμα την τρομερή πορεία στο πρωτοεμφανιζόμενο Conference League. Εκεί, οι ασπρόμαυροι πέρασαν 2οι από τον όμιλό τους και απέκλεισαν κατά σειρά Μίντιλαντ (1-0, 2-1, 5-3 στα πέναλτι) και Γάνδη (1-0, 1-2) για να φτάσουν στα προημιτελικά ευρωπαϊκής διοργάνωσης μετά από 48 χρόνια. Το ταξίδι τελείωσε με ωραίες εμφανίσεις κόντρα στην πιο ισχυρή Μαρσέιγ (2-1, 0-1).

Ακόμα, η ομάδα του Λουτσέσκου έφτασε στον τελικό του Κυπέλλου αλλά ηττήθηκε από τον Παναθηναϊκό (1-0) ενώ την επόμενη χρονιά έχασε το τρόπαιο στο ίδιο σημείο από την ΑΕΚ (2-0). Η αγωνιστική περίοδος 2022/23 στιγματίστηκε από τον αποκλεισμό από τη Λέφσκι Σόφιας τον Ιούλιο (2-0, 1-1) και δεν είχε πολλά αξιοσημείωτα πράγματα στο πρωτάθλημα, αφού οι Θεσσαλονικείς έπεσαν στην 4η θέση. Ωστόσο, ο μετρ της ψυχολογίας προπονητής του Δικεφάλου, «χτύπησε» ξανά και κατέκτησε την κορυφή της Super League την αγωνιστική περίοδο 2023/24, παρουσιάζοντας φοβερό επιθετικό ποδόσφαιρο στο χορτάρι και μάλιστα κερδίζοντας όλες τις ομάδες του Big-5 στο φινάλε των αγωνιστικών. Σε πρωταγωνιστές μετουσιώθηκαν πολλοί ποδοσφαιριστές με μερικά ονόματα να είναι των Ντομινίκ Κοτάρσκι, Κωνσταντίνου Κουλιεράκη, Τόμας Κεντζιόρα, Σουαλιχό Μεϊτέ, Στέφαν Σβαμπ, Γιάννη Κωνσταντέλια, Τάισον και Αντρίγια Ζίβκοβιτς.

Ταυτόχρονα, ισορρόπησε τις διοργανώσεις μέχρι που γνώρισε οδυνηρή ήττα στα πέναλτι στα ημιτελικά του νοκ άουτ εγχώριου θεσμού, κόντρα στους πράσινους. Στο Conference League έλαβε μέρος ένας ακόμη θρίαμβος με πιο χαρακτηριστικό δείγμα τις δύο αξέχαστες νίκες ενάντια στην Άιντραχτ Φρανκφούρτης (2-1, 1-2) στου ομίλους και τη φοβερή ανατροπή με 5-1 με την Ντιναμό Ζάγκρεμπ στην Τούμπα. Οι ασπρόμαυροι έφτασαν ξανά στους οκτώ της Ευρώπης όμως δεν κατάφεραν να κάνουν το βήμα παραπάνω, με την Κλαμπ Μπριζ να τους αποκλείει με σχετική άνεση (1-0, 0-2).

Το καλοκαίρι του 2024, ο πρωταθλητής ΠΑΟΚ ήθελε να μπει επιτέλους στην κύρια φάση του Champions League αλλά δεν ξεπέρασε το εμπόδιο της Μάλμε (2-2, 3-4 παράταση). Πήρε το εισιτήριο για τη νέα League Phase του Europa League, στο οποίο επέστρεψε μετά από τρεις σεζόν και μάλιστα μπήκε στην 24αδα. Ωστόσο, η σεζόν δεν εξελισσόταν με τον ιδανικότερο τρόπο με την ομάδα να μοιάζει κατώτερη των προσδοκιών, με αποτέλεσμα να αποκλειστεί από τη Στεάουα Βουκουρεστίου στην Ευρώπη (1-2, 2-0) και να σώσει την 3η θέση στο «πάρα πέντε» χάρις την πλήρη κατάρρευση της ΑΕΚ. 

Το 2025 και μετά την ολοκλήρωση ενός ιστορικού κύκλου, δηλαδή αυτού του Πορτογάλου αρχηγού, υπήρξαν σκέψεις περί αποχώρησης του Λουτσέσκου στην 100ετή σεζόν του συλλόγου όμως ο ΠΑΟΚ δεν μπορούσε να συνεχίσει χωρίς τον απόλυτο «στρατηγό» του στην πιο κρίσιμη καμπή της ιστορίας του. Ο Ρουμάνος τεχνικός παρέμεινε στην Τούμπα κι έβαλε ξανά τους ασπρόμαυρους στο Europa League, με τη σεζόν να ξεκινάει περίεργα και με μερικές γκέλες. Ο κορμός του ρόστερ παρέμενε σχεδόν ο ίδιος και ο ΠΑΟΚ βρήκε το δρόμο του, κέρδισε Λιλ (3-4) και Μπέτις (2-0) για να περάσει στην επόμενη φάση αλλά το ταξίδι ολοκληρώθηκε και πάλι με δύο ήττες, αυτή τη φορά με τη Θέλτα (1-0, 1-2). 

Πλέον, διεκδικεί τον τίτλο του πρωταθλήματος και κυνηγάει το νταμπλ, καθώς έφτασε στον τελικό του Κυπέλλου πετώντας εκτός τους Ατρόμητο (1-1, 5-4 στα πέναλτι), Ολυμπιακό (0-2) και Παναθηναϊκό (0-1, 2-0).

Συνολικά, ο Λουτσέσκου θα φτάσει τους 350 αγώνες στον πάγκο του ΠΑΟΚ όταν ολοκληρωθεί η τρέχουσα σεζόν, ενώ ήδη είναι πρώτος στη σχετική λίστα των προπονητών της 100ετής ιστορίας του συλλόγου. Ακόμα, κατέχει την κορυφή των νικών ξεπερνώντας τις 200, όπως επίσης αυτή των περισσότερων παρουσιών σε προημιτελικά ευρωπαϊκών διοργανώσεων (δύο) και αυτή των τίτλων με δύο πρωταθλήματα και ισάριθμα Κύπελλα, ενώ αναμένει να διεκδικήσει και το 3ο με αντίπαλο τον ΟΦΗ (25/04) στον 5ο τελικό που φτάνει με τα ασπρόμαυρα. Έτσι, ο Ρουμάνος είναι αναμφισβήτητα ο κορυφαίος τεχνικός του ΠΑΟΚ στις 10 δεκαετίες που ζει και αναπνέει ο σύλλογος, ενώ έχει συνδέσει το όνομά του ακράδαντα με τα τέσσερα γράμματα, έχει λατρευτεί όσο κανένας άλλος όλα αυτά τα χρόνια και εκπροσωπεί πλήρως το DNA της ομάδας.

Αναλυτικά όλοι οι προπονητές στα 100 χρόνια ιστορίας του ΠΑΟΚ, όπως αναφέρονται στην ιστοσελίδα της ΠΑΕ:

Προπολεμική περίοδος

Μεταπολεμική Περίοδος

Α’ Εθνική Κατηγορία

Επαγγελματικό Πρωτάθλημα

Ακολουθήστε τη σελίδα του metrosport.gr και στο google news

Μπείτε στην παρέα μας στο instagram

Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook

Εγγραφείτε στο κανάλι του metrosport.gr και του Metropolis 95.5 στο youtube

Βρείτε μας και στο spotify