Στην πέμπτη μέρα της αποστολής τους βρίσκονται οι τέσσερις αστροναύτες της αποστολής Artemis II. Πλέον είναι πιο κοντά στη Σελήνη από ότι στη Γη και σήμερα αναμένεται η έλξη της βαρύτητας του δορυφόρου να γίνει ισχυρότερη από αυτή του πλανήτη μας στο Orion.
Το Orion βρίσκεται σε απόσταση πάνω από 333.000 χιλιόμετρα από τον πλανήτη μας και κινείται με ταχύτητα 2.826 χιλιομέτρων την ώρα, σύμφωνα με το live της NASA. Είναι ένας ήρεμος ρυθμός σε σύγκριση με τις ταχύτητες που επιτεύχθηκαν μετά την απογείωση αλλά και τα 40.234 χιλιόμετρα την ώρα που εκτιμάται ότι θα πιάσει το διαστημικό σκάφος μπαίνοντας στην ατμόσφαιρα της Γης για την ολοκλήρωση της αποστολής. Η κοντινότερη προσέγγιση του Orion στη Σελήνη αναμένεται την Τρίτη στις 02:02 τα ξημερώματα ώρα Ελλάδος.
Παραμένουν τα προβλήματα στην τουαλέτα
Μέχρι στιγμής, το σημαντικότερο πρόβλημα στο Orion είναι η τουαλέτα. Η τουαλέτα του συστήματος διαχείρισης αποβλήτων «Universal Waste Management System» στο διαστημικό σκάφος αντιμετώπισε προβλήματα όταν μια αντλία χρειαζόταν επιπλέον νερό για να λειτουργήσει και πάγος που συσσωρεύτηκε μπλόκαρε τον εξαερισμό που επέτρεπε στα λύματα να αποστραγγίζονται στο διάστημα.
Η NASA κατάφερε να επιλύσει σε πρώτη φάση το πρόβλημα τοποθετώντας το Orion έτσι ώστε ο αεραγωγός της τουαλέτας να «ψήνεται» στον Ήλιο και να λιώνει τον πάγο, και το πλήρωμα πήρε την άδεια να χρησιμοποιεί την τουαλέτα.
Αλλά στη συνέχεια δημιουργήθηκε νέο πρόβλημα.
Το σύστημα Universal Waste Management System είναι το ίδιο με αυτό που χρησιμοποιείται στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Ωστόσο, η σωστή λειτουργία αυτού του πολύπλοκου εξοπλισμού κατά τη διάρκεια της πτήσης έχει καταστεί ένα επαναλαμβανόμενο πρόβλημα.
Το UWMS είναι εξοπλισμένο με χοάνη και σωλήνα για την ούρηση, ενώ υπάρχει και κάθισμα με οπή για την αφόδευση. Δεδομένου ότι οι αστροναύτες βρίσκονται σε συνθήκες μικροβαρύτητας, η τουαλέτα βασίζεται στη ροή του αέρα που τραβά τα απόβλητα μέσα στην τουαλέτα και εξασφαλίζει ότι η κάψουλα παραμένει καθαρή. Οι αστροναύτες μπορούν επίσης να χρησιμοποιήσουν ιμάντες για τα πόδια και χειρολαβές για να παραμείνουν στη θέση τους.
Την πρώτη ημέρα της πτήσης της αποστολής Artemis II, η τουαλέτα έδειξε ένα πρόβλημα αμέσως μετά την άφιξη του πληρώματος στο διάστημα. Η Κριστίνα Κοχ, η οποία αποκάλεσε τον εαυτό της «διαστημική υδραυλικό», κατάφερε να κάνει την τουαλέτα να λειτουργήσει ξανά με τη βοήθεια του Κέντρου Ελέγχου Αποστολών. Τελικά αποδείχθηκε ότι το πρόβλημα οφειλόταν στην αντλία της τουαλέτας, η οποία χρειαζόταν επιπλέον νερό για να υγρανθεί αρκετά και να προετοιμαστεί για χρήση.
Αλλά η τουαλέτα στο Orion άρχισε πάλι να παρουσιάζει προβλήματα. Σε αντίθεση με τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, όπου τα λύματα συγκρατούνται, υποβάλλονται σε επεξεργασία και ανακυκλώνονται σε ένα κλειστό σύστημα, τα λύματα της Artemis II απορρίπτονται περιοδικά στο διάστημα καθ’ όλη τη διάρκεια της αποστολής, σύμφωνα με το Bloomberg. Κατά τη διάρκεια αυτών των απορρίψεων, λαμπερά σωματίδια ρέουν μπροστά από το παράθυρο του Orion. Όμως, μία από αυτές τις απορρίψεις λυμάτων σταμάτησε πρόωρα. Αυτή ήταν και η ένδειξη ότι κάτι δεν πήγαινε καλά και η NASA υποψιάστηκε ότι μια συσσώρευση πάγου ενδέχεται να είχε φράξει το ακροφύσιο εξαερισμού που επιτρέπει στα λύματα να αποστραγγίζονται στο διάστημα.
Καθώς η NASA προσπαθούσε να επιλύσει το πρόβλημα, η υπηρεσία αποφάσισε ότι, για λόγους ασφαλείας, το πλήρωμα δεν θα έπρεπε να χρησιμοποιεί την τουαλέτα για ούρηση, αλλά μόνο για την αφόδευση. «Ελήφθη, δεν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την τουαλέτα», επιβεβαίωσε η Κοχ σε κάποιο σημείο.
«Η δεξαμενή ούρων που βρίσκεται στο όχημα έχει μέγεθος περίπου όσο ένας μικρός κάδος απορριμμάτων γραφείου», δήλωσε η Ντέμπι Κορθ αναπληρώτρια διευθύντρια του προγράμματος Orion της NASA, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου. «Γι' αυτό θέλουμε να βεβαιωθούμε ότι μπορούμε να την αδειάσουμε πριν βάλουμε οτιδήποτε άλλο εκεί μέσα», ανέφερε.
Ωστόσο, το πλήρωμα είχε ακόμα το «πράσινο φως» για στερεά απόβλητα που συλλέγονται σε αδιάβροχες σακούλες. Και ως εφεδρική λύση για την ούρηση, το πλήρωμα μπορούσε ακόμα να χρησιμοποιήσει τα λεγόμενα «Collapsible Contingency Urinals» (πτυσσόμενα ουρητήρια έκτακτης ανάγκης), τα οποία είναι μακρόστενα δοχεία σε σχήμα σωλήνα, σχεδιασμένα για τον έλεγχο της ροής των υγρών.
«Μπορούμε να κάνουμε πολλά εκπληκτικά πράγματα στο διάστημα αυτή τη στιγμή, αλλά η εξασφάλιση αυτής της δυνατότητας είναι κάτι στο οποίο σίγουρα πρέπει να εργαστούμε», δήλωσε ο διοικητής της NASA, Τζάρεντ Αϊζάκμαν.
Μια «όαση» μέσα σε «ένα τεράστιο κενό»
Ο Βίκτορ Γκλόβερ, πιλότος της αποστολής, είπε ότι η θέα της Γης από την απεραντοσύνη του διαστήματος τον κάνει να εκτιμά πόσο ξεχωριστός είναι ο πλανήτης μας. «Είστε ξεχωριστοί μέσα σε όλο αυτό το κενό», είπε στους θεατές κατά τη διάρκεια ζωντανής συνέντευξης. «Να θυμάστε πού βρισκόμαστε, ποιοι είμαστε και ότι είμαστε όλοι το ίδιο πράγμα – και ότι πρέπει να το ξεπεράσουμε μαζί αυτό», πρόσθεσε.
Μια πρώτη ματιά στην σκοτεινή πλευρά της Σελήνης: «Ήταν εντυπωσιακό»
Το πλήρωμα της αποστολής είδε για πρώτη φορά την αθέατη πλευρά της Σελήνης, σύμφωνα με την Κριστίνα Κοχ. «Ήταν πραγματικά εντυπωσιακό», είπε.
Η αθέατη πλευρά της Σελήνης (σκοτεινή πλευρά) είναι πάντα στραμμένη μακριά από τη Γη και πιστεύεται ότι ακόμη και τα πληρώματα των αποστολών «Απόλλων» στις δεκαετίες του 1960 και του 1970 δεν είχαν την ευκαιρία να τη δουν ολόκληρη λόγω των συνθηκών φωτισμού.
Περιγράφοντας τη θέα η Κοχ είπε: «Τα πιο σκοτεινά μέρη απλά δεν βρίσκονται ακριβώς στη σωστή θέση. Κάτι μέσα σου αισθάνεται ότι δεν είναι η Σελήνη που έχω συνηθίσει να βλέπω. Και όντως, λάβαμε τις πληροφορίες στόχευσης της Σελήνης, τις συγκρίναμε και είπαμε: ναι, αυτή είναι η σκοτεινή πλευρά. Είναι κάτι που δεν έχουμε ξαναδεί».
Η NASA δημοσίευσε μια φωτογραφία που τράβηξε το πλήρωμα, στην οποία φαίνεται η λεκάνη Orientale της Σελήνης – ένας κρατήρας με πολλαπλούς δακτυλίους, πλάτους περίπου 929 χιλιομέτρων, που σχηματίστηκε από πρόσκρουση αστεροειδούς. Ανέφερε ότι ήταν «η πρώτη φορά που ολόκληρη η λεκάνη παρατηρήθηκε με ανθρώπινα μάτια».
Το πλήρωμα θα δει περισσότερες περιοχές που δεν έχουν παρατηρηθεί ποτέ πριν κατά τη διάρκεια της ιστορικής πτήσης τους τη Δευτέρα. Ο επικεφαλής της αποστολής Ριντ Γουάιζμαν δήλωσε ότι η ευκαιρία να δει κανείς ταυτόχρονα τη Γη και τη Σελήνη είναι «πραγματικά συγκλονιστική».
«Η Γη βρίσκεται σχεδόν σε πλήρη έκλειψη. Η Σελήνη βρίσκεται σχεδόν σε πλήρη ημέρα, και ο μόνος τρόπος για να έχεις αυτή τη θέα είναι να βρίσκεσαι στο μέσο μεταξύ των δύο», είπε.
History in the making
In this new image from our @NASAArtemis II crew, you can see Orientale basin on the right edge of the lunar disk. This mission marks the first time the entire basin has been seen with human eyes. pic.twitter.com/iqjod6gqgz
Στο πρόγραμμα των αστροναυτών για την πέμπτη ημέρα είναι η δοκιμή της πορτοκαλί διαστημικής στολής «Orion Crew Survival System» (OCSS) που προστατεύει τα μέλη της αποστολής κατά την έξοδο από τη Γη, στην είσοδο αλλά και σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης. Στην Artemis II οι στολές είναι νέες και έχουν τη δυνατότητα να παρέχουν στον αστροναύτη συνθήκες για να αναπνέει αποβάλλοντας το διοξείδιο του άνθρακα για έξι ώρες.
Πρακτικά οι τέσσερις του πληρώματος καλούνται να εξασκηθούν στο να τις φορέσουν γρήγορα και να τις πιέσουν αλλά και στην εγκατάσταση των καθισμάτων ενώ φορούν τη στολή, καθώς επίσης και στον τρόπο με τον οποίο μπορούν να τρώνε και να πίνουν φορώντας την OCSS. Ταυτόχρονα θα γίνει και η τελική διόρθωση τροχιάς εξόδου. Πρόκειται για την τελευταία προσαρμογή του Orion πριν τη μεγάλη πτήση κοντά στη Σελήνη τη Δευτέρα.
Πώς τρώνε
Όσο για το πώς τρώνε οι αστροναύτες, το φαγητό καταναλώνεται από μικρά πλαστικά ή μεταλλικά σακουλάκια και το μεγαλύτερο μέρος του χρειάζεται ενυδάτωση για να γίνει βρώσιμο. Ωστόσο, κάθε αστροναύτης έχει επιλέξει τη δική του συλλογή από αγαπημένα γεύματα, όπως γαρίδες και μακαρόνια με τυρί. Η Κριστίνα Κοχ έκανε μια επίδειξη:
Don't worry: space has mac and cheese.
Food aboard Orion must be easy to prepare and consume in microgravity, minimize crumbs, and remain safe and stable throughout the mission. The crew provided input well before the meals were packed for the test flight. pic.twitter.com/FLDaK9owYq
Νωρίτερα, οι αστροναύτες δοκίμασαν τα συστήματα χειρισμού του Orion για να διαπιστώσουν πώς ανταποκρίνεται. Αν και έχει σχεδιαστεί για αυτόνομη πτήση, ο σκοπός της δοκιμής είναι να διασφαλιστεί ότι μπορεί να χειριστεί χειροκίνητα, αν χρειαστεί.
