S-400: Ο «Θρίαμβος» που δεν είναι παντοδύναμος

Τι πραγματικά σημαίνει το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα για την Τουρκία, το Αιγαίο και την Κύπρο — και πώς αντιμετωπίζεται επιχειρησιακά.

Του καθηγητού Αθανάσιου Κωνσταντινίδη

Μαθηματικού Δρ. ΑΠΘ 

Συμβούλου επί 10ετία του ΥΠ.ΕΘ.Α των ΗΑΕ

Οι S-400 Triumf (ρωσικά: Триумф – «Θρίαμβος», κατά ΝΑΤΟ: SA-21 Growler) έχουν αποκτήσει σχεδόν μυθικές διαστάσεις στον δημόσιο διάλογο. Παρουσιάζονται συχνότατα ως μία «αδιαπέραστη ομπρέλα», ήτοι ως Σύστημα, το οποίο /δήθεν/«κλείνει» τον ουρανό σε ακτίνα εκατοντάδων χιλιομέτρων και έτσι καθιστά κάθε αεροπορική επιχείρηση αδύνατη!!! .

Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι πολύ πιο σύνθετη. Το Σύστημα S-400 δεν είναι ένα “όπλο-θαύμα”. Στην πραγματική ζωή, ούτε θαύματα συντελούνται ούτε υπερόπλα υπάρχουν…

Οι S-400 είναι κόμβος μέσα σε ένα IADS (IntegratedAirDefenseSystem – Ολοκληρωμένο Σύστημα Αεράμυνας). Η ισχύς του, δεν προκύπτει από έναν πύραυλο ή ένα ραντάρ, αλλά από τη συνοχή ενός δικτύου: (αισθητήρες, διοίκηση, επικοινωνίες) και πολλαπλά επίπεδα αντιαεροπορικής/αντιβαλλιστικής άμυνας, τα οποία συνεργάζονται. Ακριβώς γι’ αυτό, όμως, η αποτελεσματικότητά του δεν είναι απόλυτη. Εξαρτάται νομοτελειακά από αλυσίδες, και κάθε μία από αυτές μπορεί να «σπάσει.

Πώς λειτουργεί πραγματικά ο S-400 στη μάχη

Στην καρδιά του συστήματος βρίσκεται το C2 (Command&Control – Διοίκηση και Έλεγχος), γνωστό στη ρωσική ορολογία ως Командныйпункт. Εκεί λαμβάνονται οι αποφάσεις: ποιος στόχος έχει προτεραιότητα, ποιο ραντάρ θα τον αναλάβει, ποιος εκτοξευτής θα πυροδοτήσει.

Το πρώτο στάδιο είναι η επιτήρηση. Τα SearchRadars (ραντάρ έρευνας) δημιουργούν την αεροπορική εικόνα. Βλέπουν μακριά, αλλά όχι με ακρίβεια εμπλοκής. Η πραγματική «στιγμή της αλήθειας» έρχεται όταν αναλαμβάνει το FireControlRadar (FCR – Ραντάρ Ελέγχου Πυρός). Αυτό είναι το ραντάρ που εγκλωβίζει και καθοδηγεί τον πύραυλο. Χωρίς αυτό, ο S-400 μπορεί να “υπάρχει” στο χάρτη, αλλά δεν μπορεί να πολεμήσει, όπως υπονοεί ο μύθος του. Ακολουθεί η εκτόξευση από τους TEL (Transporter-Erector-Launcher – αυτοκινούμενους εκτοξευτές).

Όμως ακόμη κι εδώ, τίποτα δεν είναι αυτόματο. Η διαδικασία εξαρτάται από συνεχή ροή δεδομένων, επικοινωνίες και εκπομπές.Και εδώ βρίσκεται η πρώτη μεγάλη αλήθεια: Γιατί Ό,τι εκπέμπει, εντοπίζεται…

EngagementEnvelope: γιατί τα 400 χιλιόμετρα» παραπλανούν

Συχνά γίνεται λόγος για το θεωρητικό βεληνεκές των S-400. Αυτό που σπανίως εξηγείται είναι ότι το EngagementEnvelope (Φάκελος Εμπλοκής) δεν είναι ένας απλός κύκλος στον χάρτη. Είναι ένας τρισδιάστατος, μεταβαλλόμενος όγκος που εξαρτάται από:

• το ύψος και την ταχύτητα του στόχου,
• την γωνία προσέγγισης,
• τον RadarHorizon (Ορίζοντα Ραντάρ),
• τον θόρυβο περιβάλλοντος, όπως το SeaClutter (Θαλάσσιες Ανακλάσεις/θαλάσσια «σκουπίδια»),
• ύπαρξη παρεμβολών.

Ένα αεροσκάφος ή ένας πύραυλος εν χαμηλή πτήσει, ειδικά σε νησιωτικό περιβάλλον, δεν “φαίνεται” από την ίδια απόσταση. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι είναι άτρωτος — σημαίνει ότι η αεράμυνα πρέπει να δουλέψει πολύ πιο σκληρά και πιο κοντά.

Οι «κώνοι σιγής» και η γεωγραφία του Αιγαίου

Εδώ το Αιγαίο αποκτά κεντρικό ρόλο. Τα νησιά, οι ορεινοί όγκοι και οι έντονες εναλλαγές ανάγλυφου του αρχιπελάγους δημιουργούν RadarShadowZones — αυτό που αποκαλείται «κώνοι σιγής». Δεν είναι μόνιμοι ούτε απόλυτοι. Μεταβάλλονται ανάλογα με τη θέση του ραντάρ, το ύψος του στόχου και το είδος του αισθητήρα.

Για ένα σύστημα όπως ο S-400, αυτό σημαίνει ότι η πλήρης κάλυψη χαμηλών υψών είναι θεωρητικά επιθυμητή, αλλά πρακτικά δυσχερέστατη. Και όσο πιο πολύπλοκο (εδαφικές εξάρσεις, νησίδες, θάλασσα) είναι το περιβάλλον , τόσο μεγαλύτερη καθίσταται η ανάγκη για δικτύωση και συνακόλουθα τόσο μεγαλύτερη η εξάρτηση από επικοινωνίες.

Τουρκία και S-400: ισχύς μέσα σε IADS ( οργανωμένη συνεργασία όλων των μέσων αεράμυνας) , όχι μόνοι τους.

Στο τουρκικό περιβάλλον, οι S-400 δεν έχουν νόημα ως «μοναχικά κάστρα». Ο ρόλος τους είναι να λειτουργούν ως βαθιά απειλή μέσα σε ένα πολυεπίπεδοIADS, υποστηριζόμενοι από άλλα συστήματα μικρότερου και μεσαίου βεληνεκούς. Αυτό προσφέρει αποτροπή. Ταυτόχρονα, όμως, δημιουργεί ένα στρατηγικό παράδοξο: όσο πιο δικτυωμένο είναι το σύστημα, τόσο πιο ευάλωτο γίνεται σε αποδιοργάνωση. Η εξάρτηση από C2 nodes( νευραλγικά σημεία όπου συγκεντρώνεται η πληροφορία, λαμβάνονται αποφάσεις και δίνονται εντολές), από ζεύξεις δεδομένων και από κοινή επιχειρησιακή εικόνα, σημαίνει ότι η μάχη δεν δίνεται μόνο στον αέρα. Δίνεται στην πληροφορία…

Πώς αντιμετωπίζεται επιχειρησιακά το Σύστημα S-400;

Στον σύγχρονο πόλεμο, ο στόχος δεν είναι πάντα η καταστροφή. Πολύ συχνά είναι η άρνηση λειτουργίας. Εδώ εισέρχονται οι έννοιες SEAD (SuppressionofEnemyAirDefenses – Καταστολή Εχθρικής Αεράμυνας) η οποία επιδιώκει να αναγκάσει το σύστημα να σιωπήσει, να μετακινηθεί, να χάσει συνοχή. Το DEAD (DestructionofEnemyAirDefenses – Καταστροφή Εχθρικής Αεράμυνας), έρχεται όταν παρουσιαστεί ευκαιρία — όχι ως αυτοσκοπός. Καθοριστικό ρόλο παίζει ο ElectronicWarfare (EW – Ηλεκτρονικός Πόλεμος): παρεμβολές, παραπλάνηση, αλλοίωση ιχνών. Σε αυτό το πλαίσιο, όπλα όπως οι AGM-88 HARM (High-speedAnti-RadiationMissile – Πύραυλοι Υψηλής Ταχύτητας κατά Ραντάρ) έχουν διττή αξία. Δεν καταστρέφουν μόνο υλικά. Επιβάλλουν φόβο εκπομπής. Αναγκάζουν το ραντάρ να κλείσει, δημιουργώντας επιχειρησιακά “παράθυρα”.

Στο Αιγαίο και στην Κύπρο υπάρχουν δύο διαφορετικά θέατρα επιχειρήσεων και συνεπώς δύο διαφορετικές λογικές . Στο Αιγαίο, η γεωγραφία λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής αβεβαιότητας. Η μάχη είναι πολυδιάστατη, με έμφαση στη μεταβολή ρυθμού, στους πολλαπλούς άξονες και στη διαρκή αποδιοργάνωση της εικόνας του αντιπάλου. Στην Ανατολική Μεσόγειο και γύρω από την Κύπρο, το πεδίο είναι πιο «ανοιχτό». Εκεί κυριαρχούν οι έννοιες του stand-off (δράση εκτός άμεσης απειλής), της πληροφορίας και της ηλεκτρονικής υπεροχής.

Το πραγματικό συμπέρασμα

Ο S-400 είναι ένα σοβαρό και προηγμένο σύστημα. Δεν είναι, όμως, παντοδύναμος. Δεν κλείνει τον ουρανό από μόνος του. Τιμωρεί την αφέλεια, όχι την μεθοδική, πολυεπίπεδη στρατηγική. Γιατί όσο σοβαρό και αν είναι ως Σύστημα, διαθέτει και σαφείς αδυναμίες. Η “σιωπηλή” επιλογή (Εmissioncontrol-EMCON) μειώνει δραστικά την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα του S-400, όχι επειδή γίνεται «τυφλός», αλλά επειδή παύει να είναι πλήρως μαχητικός. Υπάρχει παθητικός εντοπισμός, όχι όμως, ως πλήρες υποκατάστατο της ενεργής εμπλοκής. Και προς άρσιν πάσης παρενοήσεως, EMCONδεν σημαίνει «σβήνω τα πάντα».

Σημαίνει πειθαρχία εκπομπών, αναφορικά με το πότε/ πόσο /σε ποια συχνότητα και για πόσο χρόνο, εκπέμπω, ώστε να μην αποκαλύψω τη θέση και το προφίλ μου σε όπλα κατά ραντάρ (ARM) και σε ISR («τι σημαίνει αυτό που βλέπω») μέσα του αντιπάλου. Γιατί οι S-400 διαθέτουν παθητικό εντοπισμό, αλλά με σαφή όρια ικανοτήτων.

Το σύστημα τροφοδοτείται από παθητικά υποσυστήματα (δηλαδή χωρίς να εκπέμπει) , αλλά δεν μπορεί να βασιστεί μόνο μόνον σε αυτά, έστω και αν πρόκειται για δικτυωμένους αισθητήρες. Όλα αυτά δίνουν θολή και ασαφή ένδειξη θέσης στόχου, και δεν αποτελούν λύση πυρός υψηλής ακρίβειας. Και εδώ ακριβώς είναι το κρίσιμο στοιχείο, το θεμελιώδες πρόβλημα: άλλο “εντοπίζω”, άλλο “καταρρίπτω” . Και ακριβώς εδώ γίνεται η μεγαλύτερη σύγχυση.

Detection (Εντοπισμός)Μπορεί να γίνει: με παθητικά μέσα//με τρίτους αισθητήρες/με δικτυωμένη πληροφορία. Ωστόσο για Engagement (Εμπλοκή/κατάρριψη) , απαιτούνται: ακριβής ιχνηλάτηση σε πραγματικό χρόνο, συνεχή ενημέρωση στόχου/FireControl Quality Track (FCQT) (Ίχνος ποιότητας ελέγχου πυρός). Που σημαίνει ότι το σύστημα δεν “βλέπει” απλώς έναν στόχο, αλλά τον παρακολουθεί με τέτοια ακρίβεια και σταθερότητα, ώστε να μπορείνα καθοδηγήσει πύραυλο με αξιώσεις επιτυχούς αναχαίτισης. Και αυτό απαιτεί aprioriενεργό ραντάρ εμπλοκής. Χωρίς αυτό: μπορείς να υποψιάζεσαι, αλλά δεν μπορείς να εγγυηθείς αναχαίτιση.

Ένα σύστημα αντιαεροπορικής άμυνας χωρίς συνεχή ενεργή εκπομπή δεν μπορεί να διατηρήσει αξιόπιστο firecontrol ( έλεγχο πυρός) .

Κανένα σύγχρονο SAM μεγάλου βεληνεκούς δεν μπορεί να πολεμήσει σοβαρά μόνο με παθητικά μέσα. Ανακύπτουν σοβαρότατα προβλήματα, και συγκεκριμένα σφάλματα θέσης/ύψους που δεν επιτρέπουν ασφαλή καθοδήγηση πυραύλου μεγάλου βεληνεκούς. Πιθανότητα απώλεια ίχνους, και συνέχειαςιχνηλάτησης, αν ο στόχος σιγήσει (LPI radar, lowprobability of intercept, ή απλώς προσεγγίσει με EMCON. Έτσι χωρίς ενεργό ραντάρ αυξάνει εκθετικά η πιθανότητα αποτυχίας των S-400, καθώςοι πύραυλοι μεγάλου βεληνεκούς, απαιτούν ενδιάμεση καθοδήγηση. Βάσει των ανωτέρω το Σύστημα αντιμετωπίζει μείζον στρατηγικό δίλημμα:

Αν εκπέμπει συνεχώς, είναι επιχειρησιακά αποτελεσματικό, αλλά εκτίθεται σε:anti-radiationmissiles (πιραύλους αντι-ραντάρ) ,γεωεντοπισμό, στοχοποίηση. Όταν λοιπόν ο S-400 “βλέπει καλά”, τότε τον βλέπουν κι εκείνον.

Αν αντίθετα κρατήσει αυστηρό EMCON:μειώνει δραστικά την πιθανότητα να πληγεί, αλλά: χάνει σεengagementquality(Ποιότητα εμπλοκής). Γίνεται περισσότερο αποτρεπτικό σύμβολο παρά ενεργό όπλο. Γι’ αυτό λέμε ότι η EMCON δεν “αχρηστεύει” τον S-400, αλλά τον μετατρέπει από ξίφος, σε ασπίδα χαμηλής ετοιμότητας. Σε κάθε περίπτωση, καθίσταται ή αναποτελεσματικό ή ευάλωτο. Παραμένει πολιτικό μήνυμα. Μετατρέπεται σε απλό παράγοντα σχεδίασης και δεν μπορεί να εγγυηθεί αναχαίτιση υψηλής έντασης, χωρίς ενεργές εκπομπές. Η σιγή έχει κόστος. Χωρίς ενεργά ραντάρ εμπλοκής, το σύστημα δεν μπορεί να διατηρήσει συνεχές και ακριβές ίχνος στόχου. Μπορεί να λάβει πληροφορία από παθητικούς αισθητήρες ή από τρίτες πηγές, αλλά αυτή η πληροφορία δεν επαρκεί για αξιόπιστη καθοδήγηση πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς. Σε μία τέτοια περίπτωση ο S-400 , ξέρει ότι “κάτι συμβαίνει”, αλλά δεν μπορεί να αποφασίσει να το σταματήσει. Μετατρέπεται από ενεργό όπλο εμπλοκής σε σύστημα αναμονής, έτοιμο να δράσει μόνο αν και όταν αποδεχθεί τον κίνδυνο της αποκάλυψης του.

Σήμερα αποτελεί πλέον Δόγμα και απαρέγκλιτη Αρχή πως ο σύγχρονος πόλεμος δεν κρίνεται από το ποιος έχει τον μεγαλύτερο πύραυλο, αλλά από το ποιος διατηρεί τη συνοχή του δικτύου του — και ποιος καταφέρνει να διαρρήξει τον αντιπάλου. Και εκεί ακριβώς, ο «Θρίαμβος» παύει να είναι μύθος και γίνεται αυτό που πραγματικά είναι:Ένα ισχυρό, αλλά ανθρώπινο και διασπάσιμο σύστημα μέσα σε έναν πόλεμο, που πλέον κρίνεται στην πληροφορία και όχι στο φυλλάδιο. Θα ήταν λοιπόν φρόνιμο τα όπλα να μην γίνονται αφήγημα – και η αποτροπή πολιτική επιλογή. Με απλά λόγια: Ο παθητικός εντοπισμός βοηθά στην επίγνωση, όχι στην κατάρριψη. Η ενεργή εκπομπή δεν είναι επιλογή άνεσης — είναι προϋπόθεση μάχης.Γι’ αυτό και η “σιωπή” δεν είναι αδυναμία, αλλά αναστολή ισχύος. Ο S-400 δεν αποτυγχάνει σε καμία από τις δύο καταστάσεις.Απλώς δεν μπορεί να είναι πανίσχυρος και αόρατος ταυτόχρονα. Και αυτό δεν είναι τεχνική ατέλεια. Είναι ο φυσικός νόμος του σύγχρονου πολέμου.

Είναι αλήθεια ότι από Δημοσιογραφική άποψη, τα οπλικά συστήματα συχνά μετατρέπονται συχνά σε σύμβολα. Ο S-400 δεν είναι απλώς ένας σοβαρός προηγμένος Α/Α πύραυλος.Είναι εργαλείο ισχύος, ένα πολιτικό μήνυμα και, πολλές φορές, αποτελεί στοιχείο ψυχολογικού πολέμου. Γι’ αυτόν τον λόγο και παρουσιάζεται ως ένα απόλυτο, ακατανίκητο, σχεδόν μυθικό όπλο..

Η πραγματικότητα, όμως, είναι λιγότερο θεατρική και πολύ πιο απαιτητική. Η αποτροπή δεν χτίζεται με ούτε υπερβολές ούτε με φοβικά αφηγήματα. Χτίζεται με νηφαλιότητα, γνώση και στρατηγική αυτοπεποίθηση. Όποιος πιστεύει ότι ένα σύστημα «κλειδώνει» τον ουρανό εσαεί, απλώς παραιτείται από τη σκέψη. Και η παραίτηση είναι η πιο επικίνδυνη στάση στην πολιτική ασφάλειας και Άμυνας .

Για την Ελλάδα, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν ο S-400 είναι ισχυρός. Είναι αν εμείς κατανοούμε πώς λειτουργεί ο σύγχρονος πόλεμος. Αν αντιλαμβανόμαστε ότι η ισχύς σήμερα δεν είναι γραμμική, αλλά δικτυακή· δεν είναι απόλυτη, αλλά σχεσιακή· και δεν επιβάλλεται μόνο με όπλα, αλλά με συνοχή, πληροφορία και πολιτική βούληση. Στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, η γεωγραφία, η τεχνολογία και η εμπειρία επιβάλλουν ένα σαφές συμπέρασμα: η αποτροπή δεν είναι ζήτημα εντυπωσιασμού, αλλά συνέπειας. Δεν είναι υπόσχεση σύγκρουσης, αλλά ικανότητα αποφυγής της. Και κυρίως, δεν είναι θέμα ενός συστήματος, αλλά μιας ολόκληρης εθνικής στάσης απέναντι στην ασφάλεια.

Και όταν γνωρίζεις τον αντίπαλο χωρίς να τον δαιμονοποιείς, όταν μετράς την απειλή χωρίς να τη φουσκώνεις, τότε δεν φοβάσαι. Και όταν δεν φοβάσαι, δεν παρασύρεσαι. Αυτό είναι, τελικά, το πιο ισχυρό αντίμετρο σε κάθε «Θρίαμβο».

Η αποτροπή δεν είναι φόβος — είναι αυτογνωσία

Στο τέλος της ημέρας, τα όπλα δεν τρομάζουν επειδή είναι ισχυρά. Τρομάζουν όταν εμείς ξεχνάμε ποιοι είμαστε. Κάθε εποχή έχει τον «Θρίαμβό» της. Κάθε γενιά έχει το σύστημα που παρουσιάζεται ως αδιαπέραστο, ως τελεσίδικο, ως λόγος σιωπής. Κι όμως, η Ιστορία δεν γράφτηκε ποτέ από εκείνους που μέτρησαν μόνο τα όπλα του άλλου. Γράφτηκε από εκείνους που μέτρησαν πρώτα τη δική τους αντοχή. Η Ελλάδα δεν είναι χώρα που φοβήθηκε τη γεωγραφία της. Δεν είναι έθνος που υποχώρησε επειδή κάποιος ύψωσε τεχνικά μεγέθη και χάρτες απειλής. Έμαθε να ζει σε δύσκολους τόπους, να σκέφτεται σε στενά περάσματα, να επιβιώνει εκεί όπου άλλοι έβλεπαν αδιέξοδο. Αυτή η εμπειρία δεν καταγράφεται σε φυλλάδια· περνά από γενιά σε γενιά.

Η πραγματική αποτροπή δεν φωνάζει. Δεν θριαμβολογεί. Δεν χρειάζεται μύθους. Στέκεται ήσυχη, γιατί γνωρίζει. Γνωρίζει τα όριά της, αλλά και τις δυνατότητές της. Γνωρίζει τον αντίπαλο χωρίς να τον υπερτιμά. Και κυρίως, γνωρίζει ότι η ασφάλεια δεν χαρίζεται — καλλιεργείται καθημερινά, με σοβαρότητα, γνώση και αυτοσεβασμό.

Όταν μια κοινωνία φοβάται πριν ακόμη απειληθεί, έχει ήδη χάσει κάτι πολύτιμο. Όταν όμως κατανοεί, χωρίς πανικό και χωρίς αλαζονεία, τότε κανένα σύστημα δεν είναι απόλυτο. Καμία «ομπρέλα» δεν σκιάζει τη βούληση. Ο ουρανός δεν κλείνει από μηχανές. Κλείνει μόνο όταν κλείνει το μυαλό. Και αυτό, η Ελλάδα, δεν το έκανε ποτέ.

Ποιο είναι το πιθανότερο σενάριο αντιμετώπισης των S-400 από τις ελληνικές Ε.Δ.

Το πιθανότερο σενάριο ΔΕΝ είναι η άμεση καταστροφή (DEAD)και ΔΕΝ είναι μια “ηρωική” μετωπική σύγκρουση. Το πιθανότερο και ρεαλιστικό σενάριο είναι: Η παρατεταμένη ΚΑΤΑΣΤΟΛΗ & ΑΠΟΔΟΜΗΣΗ (SEAD + EMCONpressure) Δηλαδή: να καταστεί ο S-400επιχειρησιακά αναποτελεσματικός, χωρίς να απαιτηθεί η φυσική καταστροφή του. Η ελληνική στρατιωτική κουλτούρα (και το ΝΑΤΟϊκό δόγμα γενικότερα) προτιμά: παράθυρα δράσης, αποφυγή κλιμάκωσης, έλεγχο ρυθμού σύγκρουσης. Η άμεση καταστροφή ενός S-400είναι υψηλού ρίσκου, έχει πολιτικό αποτύπωμα, και δεν είναι αναγκαία για να επιτευχθεί επιχειρησιακό αποτέλεσμα.

Άρα, το λογικό είναι να εξαναγκαστεί σε ημι-μόνιμο EMCON.πίεση στην αλυσίδα εμπλοκής (συστηματική υποβάθμιση της ικανότητας του αντιπάλου να φτάσει από το “σε βλέπω” στο “σε καταρρίπτω”)., και όχι απαραίτητα με πυραύλους. Το Αιγαίο & η Αν. Μεσόγειος ευνοούν τη “φθορά” και όχι το σοκ, καθώς το θέατρο επιχειρήσεων: έχει ανάγλυφο, νησιά,, θαλάσσιο clutter,και συνακόλουθα είναι ιδανικό για πολυαξονική πίεση. Αντίθετα δεν ευνοεί “ένα μεγάλο χτύπημα”. Δεν χρειάζεται να καταστρέψεις το σύστημα. Αρκεί να το κρατήσεις μόνιμα κάτω από το όριο εμπιστοσύνης του, «σπάζοντας» ένα μόνον κρίκο στην αλυσίδα:Detection(Εντοπισμός)- Tracking (Ιχνηλάτηση) - Ίχνος ποιότητας ελέγχου πυρός-Απόφαση εμπλοκής-Καθοδήγηση πυραύλου-Αναχαίτιση-Εκτίμηση αποτελέσματος. Αν σπάσει ένας κρίκος, όλη η αλυσίδα αποτυγχάνει. Δεν “χτυπάς το σύστημα”.

Κάνω κάθε κρίκο της αλυσίδας λιγότερο αξιόπιστο, πιο αργό, πιο αβέβαιο. Με πίεση που δεν θα είναι στιγμιαία.

Αντί επιλόγου : Η αποτροπή δεν είναι φόβος — είναι αυτογνωσία

Στο τέλος της ημέρας, τα όπλα δεν τρομάζουν επειδή είναι ισχυρά. Τρομάζουν όταν εμείς ξεχνάμε ποιοι είμαστε. Κάθε εποχή έχει τον «Θρίαμβό» της. Κάθε γενιά έχει το σύστημα που παρουσιάζεται ως αδιαπέραστο, ως τελεσίδικο, ως λόγος σιωπής. Κι όμως, η Ιστορία δεν γράφτηκε ποτέ από εκείνους που μέτρησαν μόνο τα όπλα του άλλου. Γράφτηκε από εκείνους που μέτρησαν πρώτα τη δική τους αντοχή.

Η Ελλάδα δεν είναι χώρα που φοβήθηκε τη γεωγραφία της. Δεν είναι έθνος που υποχώρησε επειδή κάποιος ύψωσε τεχνικά μεγέθη και χάρτες απειλής. Έμαθε να ζει σε δύσκολους τόπους, να σκέφτεται σε στενά περάσματα, να επιβιώνει εκεί όπου άλλοι έβλεπαν αδιέξοδο. Αυτή η εμπειρία δεν καταγράφεται σε φυλλάδια· περνά από γενιά σε γενιά.

Η πραγματική αποτροπή δεν φωνάζει. Δεν θριαμβολογεί. Δεν χρειάζεται μύθους. Στέκεται ήσυχη, γιατί γνωρίζει. Γνωρίζει τα όριά της, αλλά και τις δυνατότητές της. Γνωρίζει τον αντίπαλο χωρίς να τον υπερτιμά. Και κυρίως, γνωρίζει ότι η ασφάλεια δεν χαρίζεται — καλλιεργείται καθημερινά, με σοβαρότητα, γνώση και αυτοσεβασμό. Όταν μια κοινωνία φοβάται πριν ακόμη απειληθεί, έχει ήδη χάσει κάτι πολύτιμο. Όταν όμως κατανοεί, χωρίς πανικό και χωρίς αλαζονεία, τότε κανένα σύστημα δεν είναι απόλυτο. Καμία «ομπρέλα» δεν σκιάζει τη βούληση. Ο ουρανός δεν κλείνει από μηχανές. Κλείνει μόνο όταν κλείνει το μυαλό.

Και αυτό, η Ελλάδα, δεν το έκανε ποτέ.

Ακολουθήστε τη σελίδα του metrosport.gr και στο google news

Μπείτε στην παρέα μας στο instagram

Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook

Εγγραφείτε στο κανάλι του metrosport.gr και του Metropolis 95.5 στο youtube

Μαζί και στο spotify