Τι ψάχνεις;

Ιταλία: Ο τρίτος αποκλεισμός, η «Βαβέλ» της Serie A και... ο διπλός Μουρίνιο

A generic square placeholder image with rounded corners in a figure.

Επέλεξε τη σωστή γωνία για να πέσει, άγγιξε την μπάλα αλλά την είδε να καταλήγει στα δίχτυα στερώντας από την πατρίδα του την πρόκριση στο Παγκόσμιο Κύπελλο. Ο Ντοναρούμα έπεσε σωστά αλλά η στρογγυλή θεά είχε άλλα σχέδια. Έμοιαζε σα να γλίστρησε από τα χέρια του και σε μια στιγμή που διήρκησε λιγότερο από μια ανάσα, η ελπίδα της Ιταλίας να επιστρέψει στο κορυφαίο επίπεδο χάθηκε.

Τα καπνογόνα άναψαν στην κερκίδα καθώς οι Βόσνιοι έπαιρναν την πρόκριση για τη δεύτερη παρουσία τους στο Μουντιάλ αλλά στην άλλη πλευρά του γηπέδου μια σκιά είχε σκεπάσει τα ιταλικά χρώματα. Σκυμμένα κεφάλια, δάκρυα στα μάτια και ένα «γιατί πάλι» ηχούσε τόσο δυνατά στην ατμόσφαιρα που έμοιαζε να αναρωτιέται που εξαφανίστηκε εκείνο το θηρίο των τεσσάρων κατακτήσεων Παγκοσμίων Κυπέλλων...

Η Ιταλία δεν έχει αγωνισθεί σε Μουντιάλ από το 2014 αλλά το ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι από το 2006, όπου κατέκτησε το τρόπαιο σε εκείνο το παιχνίδι που σημαδεύτηκε από την κεφαλιά του Ζινεντίν Ζιντάν στον Μάρκο Ματεράτσι, δεν έχει προκριθεί από τη φάση των ομίλων. Οι Ιταλοί μετά την κατάκτηση του τροπαίου εμφανίστηκαν στη διοργάνωση το 2010 αλλά δεν κατάφεραν να παρουσιάσουν κάτι αξιόλογο καταλαμβάνοντας την τρίτη θέση και έχοντας συνολικά δύο ισοπαλίες, μια ήττα και 4-5 παθητικό στα γκολ. Τέσσερα χρόνια αργότερα το 2014 βρέθηκαν ξανά στην τελική φάση της διοργάνωσης, όπου βρέθηκαν στην τρίτη θέση με μια νίκη, δυο ήττες και παθητικό 2-3 γκολ.

Έκτοτε, μετρούν τρεις συνεχόμενους αποκλεισμούς καθώς δεν τσέκαραν το εισιτήριο ούτε το 2018 στη Ρωσία γνωρίζοντας τον αποκλεισμό από τη Σουηδία στα μπαράζ ούτε το 2022 στο Κατάρ, όπου αποκλείστηκαν από τα Σκόπια στο Παλέρμο ενώ χθες (31/03) αποκλείστηκαν από τους Βόσνιους και δε θα βρεθούν ούτε στα γήπεδα των ΗΠΑ, Μεξικού και Καναδά.

«Η Βοσνία έζησε το όνειρό της, αλλά για εμάς είναι ένας εφιάλτης που δεν αντέχεται. Δεν ήμασταν καλύτεροι. Είμαστε μια εύθραυστη εθνική ομάδα καθώς κατά τη διάρκεια των αγώνων αποσυνδεόμαστε, κάνουμε λάθη, μερικές φορές αμυνόμαστε πολύ άσχημα. Οι αξίες μας δεν είναι αρκετά ισχυρές ώστε να επιλέγουμε πώς να παίξουμε ή πότε να επιβληθούμε. Δεν έχουμε τη νοοτροπία μεγάλης ομάδας. Είμαστε η μόνη κορυφαία εθνική ομάδα που δεν πάει στο Μουντιάλ», δήλωσε ο Αντάνι στη RAI.

«Πονάει και απογοητεύει»

Πίσω από τους συνεχόμενους αποκλεισμούς, ίσως, δεν κρύβεται απλώς μια κακή συγκυρία αλλά ένα βαθύτερο, διαχρονικό πρόβλημα που αγγίζει κάθε επίπεδο του ιταλικού ποδοσφαίρου που αρχίζει από τη διοίκηση και την ανάπτυξη ταλέντων μέχρι τη νοοτροπία και την αγωνιστική ταυτότητα της ομάδας. Κανείς, όμως, δε δείχνει να θέλει να παραιτηθεί. Ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας, Γκαμπριέλε Γραβίνα, παρακολούθησε το αντιπροσωπευτικό συγκρότημα της χώρας του να αποκλείεται ξανά από μια μεγάλη διοργάνωση αλλά δεν έδειξε διάθεση για αλλαγές, όπως ακριβώς συνέβη και μετά την αποτυχία του 2022 και μετέπειτα του Euro 2024. «Η παραίτησή μου; Υπάρχει ένα θεσμικό όργανο που θα κάνει τις αξιολογήσεις. Κατανοώ ότι ζητείται, αλλά υπάρχει συμβούλιο για να αποφασίσει».

Το ίδιο συνέβη και με τους Τζενάρο Γκατούζο και Τζιανλουίτζι Μπουφόν, οι οποίοι πριν αναλάβουν είχαν δηλώσει ότι θα αποχωρήσουν από την εθνική ομάδα αν δεν καταφέρουν να πάρουν την πρόκριση για το Παγκόσμιο Κύπελλο. Κανείς από τους δύο δεν παραιτήθηκε μετά το τελευταίο σφύριγμα του διαιτητή και τη νέα αποτυχία. Μάλιστα, τα μέσα της Ιταλίας αναφέρουν ότι ο Γραβίνα τους ζήτησε να παραμείνουν και εκείνοι το αποδέχθηκαν.

«Δεν είναι σημαντικό να μιλήσουμε για το μέλλον μου σήμερα. Το σημαντικό ήταν να πάμε στο Μουντιάλ. Είμαστε ικανοποιημένοι από την προσπάθεια, αλλά πονάει και απογοητεύει. Δεν μπαίνω σε αυτές τις διαμάχες, είμαι προπονητής. Έχουμε προβλήματα εδώ και χρόνια, αλλά δεν είμαι εγώ αυτός που πρέπει να πει τι να γίνει», υποστήριξε ο Γκατούζο ενώ ο Μπουφόν τόνισε: «Θα δούμε τον Ιούνιο, όταν τελειώσει η σεζόν».

Δυο ευρωπαϊκές κούπες σε 16 χρόνια

Εκτός από την αδυναμία της ιταλικής εθνικής ομάδας ποδοσφαίρου να βρεθεί στην τελική φάση του Παγκοσμίου Κυπέλλου, κακή είναι και η συγκομιδή τροπαίων στις ευρωπαϊκές διοργανώσεις για τις ιταλικές ομάδες. Η αντίθεση με τη χρυσή δεκαετία του '90, όπου ήταν σπάνιο φαινόμενο να ολοκληρωθεί μια αγωνιστική περίοδος χωρίς κάποια ιταλική ομάδα να σηκώσει ευρωπαϊκά τρόπαια, είναι τεράστια.

Την τελευταία φορά που ιταλικός σύλλογος πανηγύρισε την κατάκτηση του Champions League ήταν το μακρινό 2010, όπου η Ίντερ του Ζοσέ Μουρίνιο είχε επικρατήσει με 2-0 της Μπάγερν Μονάχου στον τελικό που διεξήχθη στο «Σαντιάγκο Μπερναμπέου» στις 22 Μαϊου. Έκτοτε στα 16 χρόνια που μεσολάβησαν οι Ιταλοί πανηγύρισαν άλλες δυο ευρωπαϊκές κούπες, το 2022 όπου η Ρόμα του Ζοσέ Μουρίνιο κατέκτησε το Conference League και το 2024 όπου η Αταλάντα του Γκασπερίνι κατέκτησε το Europa League.

Η «ξένη» λίγκα και η ηλικία

Το εύλογο ερώτημα είναι αν υπάρχει ταλέντο και συνάμα αν αυτό αξιοποιείται ορθά. Η απάντηση είναι γνωστή καθώς ταλέντο υπάρχει αλλά συνήθως «πνίγεται» ως δανεικό. Οι Ιταλοί είδαν το αντιπροσωπευτικό τους συγκρότημα Κ20 να προκρίνεται στον τελικό του Παγκοσμίου Κυπέλλου το 2023 και παρότι δεν κατέκτησε το τρόπαιο, οι ποδοσφαιριστές που το οδήγησαν σε αυτήν την πορεία απέδειξαν ότι αξίζουν μια ευκαιρία. Όμως, τρία χρόνια μετά, η γέφυρα προς την εθνική ανδρών είναι μισογκρεμισμένη καθώς μόλις τρεις παίκτες έχουν πάρει την ευκαιρία και έχουν αγωνισθεί με την εθνική ομάδα των ανδρών.

Το χάσμα μεταξύ των ακαδημιών και του επαγγελματικού ποδοσφαίρου είναι τεράστιο, με αποτέλεσμα πολλοί παίκτες να χάνονται μέσα από δανεισμούς και πάγκους. Σύμφωνα με την πρόσφατη έκθεση του CIES Football Observatory (515η εβδομαδιαία δημοσίευση), η οποία ανέλυσε 69 πρωταθλήματα παγκοσμίως, η Serie A μοιάζει να έχει «παγώσει» στον χρόνο. H Πάρμα (24.3), η Κάλιαρι (24.7) και η Λέτσε (25.0) έχουν τους μικρότερους μέσους όρους σε ηλικία παικτών ενώ η Ίντερ (27.7), η Λάτσιο (27.9) και η Νάπολι (28.0) είναι οι πιο γερασμένες ομάδες του πρωταθλήματος.

Υπάρχουν οι ομάδες που κάνουν πρωταθλητισμό και φαίνεται να έχουν κλείσει την πόρτα στα νέα παιδιά. Η πρωτοπόρος Ίντερ, όπως και η Νάπολι δίνουν περίπου 85% των λεπτών συμμετοχής τους σε παίκτες άνω των 26 ετών ενώ ο μέσος όρος ηλικίας τους αγγίζει τα 30 έτη, κάτι που σημαίνει ότι η ανάγκη του αποτελέσματος τους οδηγεί να προτιμούν την ασφάλεια των μεγαλύτερων παικτών.

Η Μίλαν, η οποία βρίσκεται στη δεύτερη θέση του βαθμολογικού πίνακα, παρότι διαθέτει το «χρυσό παιδί» του ιταλικού πρωταθλήματος, Φραντσέσκο Καμάρντα, δίνει μόλις το 2.2% του χρόνου συμμετοχής σε παίκτες κάτω των 21 ετών, ποσοστό που είναι το χαμηλότερο ανάμεσα στις ομάδες της πρώτης πεντάδας του βαθμολογικού πίνακα. Αντίθετα, το 67.9% του χρόνου συμμετοχής πηγαίνει σε παίκτες άνω των 26 χρόνων.

Η τέταρτη Κόμο θα έλεγε κανείς ότι παραδίδει μαθήματα καθώς διαθέτει ένα δυναμικό δύο ταχυτήτων. Ο Σεσκ Φάμπρεγκας δίνει το 33.9% τω λεπτών σε παίκτες κάτω των 21 ετών, ένα ποσοστό που είναι το υψηλότερο της κατηγορίας, και παράλληλα, δίνει το 34% του χρόνου σε παίκτες άνω των 30. Η Γιουβέντους συμπληρώνει την πεντάδα της βαθμολογίας και δείχνει εξαιρετικά ισορροπημένη καθώς παρέχει το 41,7% του χρόνου στους παίκτες ηλικίας 22-25 ετών και το 46.4% σε εκείνους της κατηγορίας 26-29 χρόνων.

Τα δεδομένα του CIES από το ιταλικό πρωτάθλημα

Το ηλικιακό τείχος που υψώνουν οι διεκδικητές του τίτλου γίνεται ακόμα πιο απόρθητο αν αναλογιστεί κανείς και την εθνικότητα των παικτών. Το ιταλικό πρωτάθλημα έπαψε να είναι πια το «σπίτι» των γηγενών ποδοσφαιριστών καθώς έχει μετατραπεί σε μια ποδοσφαιρική Βαβέλ. Σύμφωνα με τα στοιχεία από το transfermarkt, στη Serie A υπάρχουν πάνω από 70 διαφορετικές εθνικότητες. Στην κορυφή της σχετικής λίστας βρίσκεται η Γαλλία με 28 ποδοσφαιριστές ενώ ακολουθούν η Ισπανία με 23, η Βραζιλία με 20, η Ολλανδία και η Αργεντινή με 17.