Μετά από εβδομάδες διαπραγματεύσεων, η Ουκρανία και οι ΗΠΑ έχουν προετοιμάσει ένα αναθεωρημένο ειρηνευτικό σχέδιο για τον τερματισμό του πολέμου με τη Ρωσία.
Το αρχικό σχέδιο των 28 σημείων, το οποίο ουσιαστικά ωθούσε την Ουκρανία προς την παράδοση, έχει αναθεωρηθεί σε ένα σχέδιο 20 σημείων, το οποίο ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι παρουσίασε στους δημοσιογράφους, σύμφωνα με το The Kyiv Independent.
Παράλληλα, έχει καταρτιστεί σχέδιο τριμερούς εγγύησης ασφαλείας μεταξύ Ουκρανίας, ΗΠΑ και Ευρώπης, καθώς και διμερής συμφωνία εγγυήσεων ασφαλείας μεταξύ Ουκρανίας και ΗΠΑ. Ένα ακόμη έγγραφο ανάμεσα στο Κίεβο και την Ουάσιγκτον αφορά την οικονομική συνεργασία και περιγράφεται ως «οδικός χάρτης για την ευημερία της Ουκρανίας».
«Έχουμε σημειώσει σημαντική πρόοδο στην ολοκλήρωση των εγγράφων», δήλωσε ο Ζελένσκι.
Οι ΗΠΑ αναμένεται να παραδώσουν το σχέδιο των 20 σημείων στη Μόσχα αργότερα σήμερα. Εάν εγκριθεί, το τελικό κείμενο θα πρέπει να υπογραφεί από τους ηγέτες της Ουκρανίας, των ΗΠΑ, της Ευρώπης και της Ρωσίας. Δεν έχει ακόμη αποφαιστεί ποιοι θα υπογράψουν την πιθανή συμφωνία από την ευρωπαϊκή πλευρά.
Η κατάπαυση του πυρός αναμένεται να ξεκινήσει αμέσως μετά την υπογραφή της συμφωνίας. Για να τεθεί σε ισχύ η συμφωνία, πρέπει να επικυρωθεί από το ουκρανικό κοινοβούλιο και/ή να υποστηριχθεί από τον λαό της Ουκρανίας σε δημοψήφισμα που ενδέχεται να διεξαχθεί εντός 60 ημερών.
Μέχρι στιγμής, η Ουκρανία και οι ΗΠΑ δεν έχουν καταλήξει σε συμφωνία σχετικά με δύο σημαντικά ζητήματα του αναθεωρημένου σχεδίου, τα σημεία 12 και 14 — τον έλεγχο του πυρηνικού σταθμού Ζαπορίζια, που βρίσκεται υπό ρωσική κατοχή, και τον έλεγχο της περιοχής του Ντονμπάς, που έχει καταστραφεί από το 2014. Η συμφωνία επίσης δεν αναφέρεται στις φιλοδοξίες της Ουκρανίας για ένταξη στο ΝΑΤΟ.
Ο Ζελένσκι δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι αυτή η νέα εκδοχή του εγγράφου, η οποία έχει σταλεί στη Μόσχα για σχόλια, προβλέπει ότι «η Ουκρανία οφείλει να οργανώσει εκλογές το συντομότερο δυνατό μετά την υπογραφή της συμφωνίας».
Ο Ουκρανός πρόεδρος διαβεβαίωσε ότι η νέα εκδοχή του αμερικανικού σχεδίου δεν απαιτεί να εγκαταλείψει επισήμως η Ουκρανία την προοπτική να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ, κάτι που αποτελούσε μείζονα απαίτηση της Μόσχας. «Στο ΝΑΤΟ επαφίεται να αποφασίσει αν επιθυμεί ή όχι να δεχθεί την Ουκρανία μεταξύ των μελών του. Και η επιλογή μας έχει γίνει. Αρνηθήκαμε να αναθεωρήσουμε το ουκρανικό Σύνταγμα ώστε να εγγράψουμε σ' αυτό ότι η χώρα δεν θα ενταχθεί στο ΝΑΤΟ», δήλωσε ο Ζελένσκι, αναφερόμενος σε μια προηγούμενη εκδοχή που είχε συνταχθεί από τις Ηνωμένες Πολιτείες και απαιτούσε από το Κίεβο να δεσμευθεί νομικά ότι δεν θα ενταχθεί στη Συμμαχία.
Ο Ουκρανός πρόεδρος δήλωσε ακόμα ότι οι Ουκρανοί και Αμερικανοί διαπραγματευτές απέτυχαν να καταλήξουν σε μια μακροπρόθεσμη συναίνεση για τα εδαφικά ζητήματα και ζήτησε το θέμα αυτό να θιγεί στη διάρκεια συνάντησης των ηγετών. «Δεν καταλήξαμε σε κάποια συναίνεση με την αμερικανική πλευρά για το έδαφος του Ντονέτσκ και για τον πυρηνικό σταθμό της Ζαπορίζια», διευκρίνισε ο Ζελένσκι. Δήλωσε «έτοιμος να συναντήσει τις ΗΠΑ σε επίπεδο ηγετών» για να ασχοληθούν με «τα ευαίσθητα ζητήματα», αφού είχε ήδη και στο παρελθόν ζητήσει μια τριμερή συνάντηση με τον ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.
Ο Ουκρανός πρόεδρος διευκρίνισε ότι περιμένει σήμερα απάντηση από τη Ρωσία σχετικά με αυτή την τελευταία εκδοχή του αμερικανικού σχεδίου.
Η εφημερίδα Kyiv Independent δημοσίευσε το προσχέδιο του ενδεχόμενου ειρηνευτικού σχεδίου των 20 σημείων, το οποίο εκπόνησαν η Ουκρανία και οι ΗΠΑ και το οποίο παρουσίασε ο Ζελένσκι. «Θα έχουμε την αντίδραση των Ρώσων αφού θα τους μιλήσουν οι Αμερικανοί», δήλωσε ο Ζελένσκι.
Αναλυτικά τα 20 σημεία του σχεδίου:
1. Οι υπογράφοντες επιβεβαιώνουν ότι η Ουκρανία είναι ένα κυρίαρχο κράτος.
2. Το έγγραφο αποτελεί μια πλήρη και αδιαμφισβήτητη συμφωνία μη επιθετικότητας μεταξύ της Ρωσίας και της Ουκρανίας. Θα δημιουργηθεί ένας μηχανισμός παρακολούθησης για την εποπτεία της γραμμής επαφής με τη χρήση δορυφορικής μη επανδρωμένης επιτήρησης, εξασφαλίζοντας την έγκαιρη ανίχνευση παραβιάσεων.
3. Η Ουκρανία θα λάβει εγγυήσεις ασφαλείας.
4. Ο αριθμός των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας θα παραμείνει στα 800.000 άτομα σε καιρό ειρήνης.
5. Οι ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ και τα ευρωπαϊκά κράτη που έχουν υπογράψει τη συμφωνία θα παράσχουν στην Ουκρανία εγγυήσεις «τύπου άρθρου 5». Ισχύουν τα ακόλουθα σημεία:
Α) Εάν η Ρωσία εισβάλει στην Ουκρανία, θα ξεκινήσει μια συντονισμένη στρατιωτική αντίδραση και θα επανέλθουν όλες οι διεθνείς κυρώσεις κατά της Ρωσίας.
Β) Εάν η Ουκρανία εισβάλει στη Ρωσία ή πραγματοποιήσει επίθεση κατά του ρωσικού εδάφους χωρίς πρόκληση, οι εγγυήσεις ασφαλείας θα θεωρηθούν άκυρες. Εάν η Ρωσία προβεί σε επίθεση κατά της Ουκρανίας, οι εγγυήσεις ασφαλείας θα τεθούν σε ισχύ.
Γ) Οι ΗΠΑ θα λάβουν αποζημίωση για την παροχή εγγυήσεων ασφαλείας. (Η διάταξη αυτή έχει αφαιρεθεί).
Δ) Οι διμερείς συμφωνίες ασφαλείας που έχουν υπογραφεί στο παρελθόν μεταξύ της Ουκρανίας και περίπου 30 χωρών θα παραμείνουν σε ισχύ.
6. Η Ρωσία θα κατοχυρώσει επίσημα τη στάση μη επίθεσης απέναντι στην Ευρώπη και την Ουκρανία, ενσωματώνοντάς τη νομικά, κάτιπου επικυρωθεί από τη ρωσική Κρατική Δούμα.
7. Η Ουκρανία θα γίνει μέλος της ΕΕ σε μια καθορισμένη ημερομηνία και θα λάβει βραχυπρόθεσμη προτιμησιακή πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά.
«Μέχρι σήμερα, το χρονοδιάγραμμα της ένταξης της Ουκρανίας αποτελεί αντικείμενο διμερών συζητήσεων μεταξύ των ΗΠΑ και της Ουκρανίας, χωρίς να υπάρχει προς το παρόν επιβεβαίωση από την πλευρά της Ευρώπης», δήλωσε ο Ζελένσκι. «Η συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί επίσης εγγύηση για την ασφάλειά μας και, ως εκ τούτου, θέλουμε να ορίσουμε μια ημερομηνία για την πραγματοποίησή της. Για παράδειγμα, το 2027 ή το 2028».
8. Η Ουκρανία θα λάβει ένα διεθνές πακέτο ανάπτυξης, το οποίο περιγράφεται λεπτομερώς σε ξεχωριστή συμφωνία και καλύπτει διάφορους οικονομικούς τομείς:
Α) Θα δημιουργηθεί ένα ταμείο ανάπτυξης για επενδύσεις σε ταχέως αναπτυσσόμενους κλάδους, όπως η τεχνολογία, τα κέντρα δεδομένων και η τεχνητή νοημοσύνη.
Β) Οι ΗΠΑ και οι αμερικανικές εταιρείες θα συνεργαστούν με την Ουκρανία για να επενδύσουν από κοινού στην αποκατάσταση, τον εκσυγχρονισμό και τη λειτουργία των υποδομών φυσικού αερίου της Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένων των αγωγών και των εγκαταστάσεων αποθήκευσης.
Γ) Θα καταβληθούν κοινές προσπάθειες για την ανοικοδόμηση των περιοχών που έχουν καταστραφεί από τον πόλεμο, με έμφαση στην αποκατάσταση και τον εκσυγχρονισμό των πόλεων και των κατοικημένων περιοχών.
Δ) Θα δοθεί προτεραιότητα στην ανάπτυξη των υποδομών.
Ε) Η εξόρυξη ορυκτών και φυσικών πόρων θα διερυνθεί.
ΣΤ) Η Παγκόσμια Τράπεζα θα προσφέρει ένα ειδικό πακέτο χρηματοδότησης για να υποστηρίξει την επιτάχυνση αυτών των προσπαθειών.
Ζ) Θα συσταθεί ομάδα εργασίας υψηλού επιπέδου, με τον διορισμό κορυφαίου διεθνούς χρηματοοικονομικού εμπειρογνώμονα ως διαχειριστή, ο οποίος θα επιβλέπει την εφαρμογή του στρατηγικού σχεδίου ανάκαμψης και τη μελλοντική ευημερία.
9. Θα δημιουργηθούν διάφορα ταμεία για την αποκατάσταση της ουκρανικής οικονομίας, την ανασυγκρότηση των κατεστραμμένων περιοχών και περιφερειών, καθώς και για την αντιμετώπιση ανθρωπιστικών ζητημάτων. Στόχος είναι η συγκέντρωση 800 δισ. δολαρίων, που είναι το εκτιμώμενο κόστος των ζημιών από τον πόλεμο της Ρωσίας.
10. Η Ουκρανία θα επιταχύνει τη διαδικασία διαπραγματεύσεων της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου με τις ΗΠΑ.
11. Η Ουκρανία επιβεβαιώνει τη δέσμευσή της να παραμείνει μη πυρηνικό κράτος, σύμφωνα με τη Συνθήκη για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων.
12. Έλεγχος του πυρηνικού σταθμού Ζαπορίζια και αποκατάσταση του υδροηλεκτρικού σταθμού Καχόβκα.
Η Ουάσιγκτον προτείνει το πυρηνικό εργοστάσιο της Ζαπορίζια να λειτουργεί από κοινού από την Ουκρανία, τη Ρωσία και τις ΗΠΑ, με κάθε χώρα να ελέγχει το 33% και τις ΗΠΑ να λειτουργούν ως κύριος επόπτης του σταθμού.
Η Ουκρανία αντιτίθεται στον έλεγχο του εργοστασίου από τη Ρωσία. Το Κίεβο προτείνει το εργοστάσιο να διοικείται από μια κοινοπραξία των ΗΠΑ και της Ουκρανίας, όπου το 50% της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας θα διατίθεται σε εδάφη υπό τον έλεγχο της Ουκρανίας, ενώ οι ΗΠΑ θα καθορίζουν τη διανομή του υπόλοιπου 50%.
«Πιστεύουμε ότι για να πραγματοποιηθούν όλα αυτά και να λειτουργήσουν με ασφάλεια, ο πυρηνικός σταθμός Ζαπορίζια, η πόλη Ενερχοντάρ και ο υδροηλεκτρικός σταθμός Καχόβκα πρέπει να αποστρατιωτικοποιηθούν, επειδή επί του παρόντος υπάρχουν ρωσικά στρατεύματα και πόλεμος εκεί, και δεν υπάρχει το απαραίτητο επίπεδο ασφάλειας», δήλωσε ο Ζελένσκι.
13. Η Ουκρανία και η Ρωσία θα εισαγάγουν σχολικά μαθήματα που προάγουν την κατανόηση και την ανοχή των διαφορετικών πολιτισμών και που θα καταπολεμούν τον ρατσισμό και τις προκαταλήψεις. Η Ουκρανία θα εγκρίνει τους κανόνες της ΕΕ σχετικά με τη θρησκευτική ανοχή και την προστασία των γλωσσών των μειονοτήτων.
14. Στις περιφέρειες Ντονέτσκ, Λουγκάνσκ, Ζαπορίζια και Χερσώνα, η γραμμή των στρατιωτικών θέσεων κατά την ημερομηνία υπογραφής θα αναγνωριστεί ως η de facto γραμμή του μετώπου.
Α) θα καθοριστούν οι κινήσεις των στρατευμάτων που απαιτούνται για τον τερματισμό του πολέμου και τη δημιουργία πιθανών «ελεύθερων οικονομικών ζωνών», με την απόσυρση των ρωσικών στρατευμάτων από αυτές τις περιοχές.
Β) Η Ρωσία πρέπει να αποσύρει τα στρατεύματά της από τα κατεχόμενα τμήματα των περιφερειών Ντνιπροπετρόφσκ, Μικολάιβ, Σούμι και Χάρκοβο, προκειμένου η συμφωνία να τεθεί σε ισχύ.
Γ) Διεθνείς δυνάμεις θα τοποθετηθούν κατά μήκος της πρώτης γραμμής για να παρακολουθούν την εφαρμογή της συμφωνίας ειρήνης.
Δ) Τα μέρη συμφωνούν να τηρούν τους κανόνες και τις υποχρεώσεις που επιβάλλονται από τις Συμβάσεις της Γενεύης του 1949 και τα πρόσθετα πρωτόκολλά τους, συμπεριλαμβανομένων των οικουμενικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
«Βρισκόμαστε λοιπόν σε μια κατάσταση όπου οι Ρώσοι θέλουν να αποσυρθούμε από την περιφέρεια του Ντονέτσκ, ενώ οι Αμερικανοί προσπαθούν να βρουν έναν τρόπο να μην αποσυρθούμε, επειδή είμαστε αντίθετοι στην αποχώρηση», δήλωσε ο Ζελένσκι.
«Εξετάζουν μια αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη ή μια ελεύθερη οικονομική ζώνη, δηλαδή μια μορφή που θα ικανοποιεί και τις δύο πλευρές. Θεωρούμε ότι μια ελεύθερη οικονομική ζώνη είναι μια πιθανή επιλογή για ένα κυρίαρχο κράτος που επιθυμεί να ακολουθήσει μια τέτοια πορεία. Παλέψαμε για μια μόνο λέξη — «πιθανή». Πιστεύουμε ότι τέτοιες πιθανές οικονομικές ζώνες μπορούν να υπάρχουν», πρόσθεσε.
«Αυτό που λέμε είναι το εξής: Αν συμπεριληφθούν όλες οι περιοχές και αν παραμείνουμε εκεί όπου είμαστε, τότε θα καταλήξουμε σε συμφωνία. Για αυτό και αναφέρεται εδώ ο όρος «πιθανές ζώνες». Αν όμως δεν συμφωνήσουμε να «παραμείνουμε εκεί όπου είμαστε», υπάρχουν δύο επιλογές: είτε ο πόλεμος θα συνεχιστεί, είτε θα πρέπει να ληφθεί κάποια απόφαση σχετικά με όλες τις πιθανές οικονομικές ζώνες».
15. Η Ρωσία και η Ουκρανία δεσμεύονται να απέχουν από τη χρήση βίας για την αλλαγή της εδαφική ςκατάστασης και θα επιλύουν τυχόν διαφορές με διπλωματικά μέσα.
16. Η Ρωσία δεν θα εμποδίσει την Ουκρανία να χρησιμοποιεί τον ποταμό Δνείπερο και τη Μαύρη Θάλασσα για εμπορικούς σκοπούς. Μια ξεχωριστή ναυτιλιακή συμφωνία θα διασφαλίσει την ελευθερία της ναυσιπλοΐας και των μεταφορών, με την αποστρατιωτικοποίηση της χερσονήσου Κινμπούρν, που βρίσκεται υπό ρωσική κατοχή.
17. Σύσταση ανθρωπιστικής επιτροπής που θα διασφαλίζει τα εξής:
Α) Ανταλλαγή κρατουμένων στο πλαίσιο «όλοι για όλους».
Β) Όλοι οι κρατούμενοι πολίτες, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών και των πολιτικών κρατουμένων, θα αφεθούν ελεύθεροι.
Γ) Θα ληφθούν μέτρα για την αντιμετώπιση των προβλημάτων και την ανακούφιση των θυμάτων της σύγκρουσης.
18. Η Ουκρανία πρέπει να διεξάγει προεδρικές εκλογές το συντομότερο δυνατόν μετά την υπογραφή της συμφωνίας.
19. Η συμφωνία θα είναι νομικά δεσμευτική. Η εφαρμογή της θα παρακολουθείται από το Συμβούλιο Ειρήνης, υπό την προεδρία του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Η Ουκρανία, η Ευρώπη, το ΝΑΤΟ, η Ρωσία και οι ΗΠΑ θα συμμετέχουν σε αυτή τη διαδικασία. Οι παραβιάσεις θα οδηγούν σε κυρώσεις.
20. Η εκεχειρία θα τεθεί σε ισχύ αμέσως μόλις όλα τα μέρη καταλήξουν σε συμφωνία.
